İranda teatr, yoxsa Nəsrəddin şahın hərəmxanası? — Qacar xanədanına atılan çirkab

İranda teatr, yoxsa Nəsrəddin şahın hərəmxanası?
13:21
31.05.2017
16416
Maraqlı
A

Bu fotolar uzun müddətdir ki, həm sosial şəbəkələrdə, həm də internet resurslarında İran şahı Nəsrəddin şah Qacarın hərəmxanası kimi təqdim edilir. Dərd orasındadır ki, Rusiya internet portallarının bir neçəsində də bu fotolar bu adla təqdim edilir. Yerli sosial şəbəkə istifadəçiləri, internet portallarının müxbir və redaktorları ənənəvi "copy-paste" düsturuna sadiq qalaraq, eyni xəbəri olduğu kimi tirajlayıb oxucu və izləyiciləri dezinformasiya ilə yükləyirlər. Yazılan rəylərdə və başlıqlarda İran şahının zövqsüz olduğu, hərəmxanasına bığlı-saqqallı qadınların dəvət edildiyi yazılır. Eyni zamanda, bəzi "araşdırmaçılar" irəli gedərək o dövrdə homoseksuallığın dəb olduğunu, Qacar şahının isə kişilərdən yox, kişifason qadınlardan istifadə etdiyini yazırdı. Etiraf edim ki, bir müddət mən də bu versiyanın doğruluğuna inanırdım.

Daha sonra bəzi "antropoloqlar" fotolardakı "qadınların" erməni əsilli olduqlarını, hərəmxanaya gətirildiklərini qeyd etdilər. Hətta bəziləri daha irəli gedərək, erməni qadınlarının tüklü olduğunu, əsasən də burunaltı və çənə nahiyələrində cod tüklər olduğunu bildirdi. Yenə də etiraf edim ki, bu versiya da mənim ağlıma batırdı. Amma yenə də içimdə bir hiss bunun belə olmadığını deyirdi. Çünki tarixdə oxuduqlarımıza, sənədlərə və arxivlərə əsasən, şahların sarayına ölkənin ən gözəl qızları aparılırdı. Qacar şahının hərəmxanasında bu tipli qadınların mövcudluğu bu məsələ ilə tərs mütənasib idi. Baxdığım bir rus internet portalında isə, dəvət edilmiş "alim" bu qadınların həqiqətən də hərəmxana sakinləri olduğunu bildirib və "zövqlər müzakirə olunmur" cümləsi ilə fikrini tamamlayıb.

Ölkə.Az saytında araşdırma yazılar yazdığım üçün bu məsələni dəqiqliklə araşdırmaq qərarına gəldim.

Araşdırmalarım davam etdi və 1965-ci ildə nəşr edilmiş "Teatr Ensiklopediyası" kitabına rast gəldim. Sovet ensiklopediyası cildindən olan bu kitabın səhifələrində rastlaşdığım faktlar məni şoka saldı. Bu barədə oxucularımıza ətraflı məlumat vermək qərarına gəldim. Bu araşdırmaya, Ölkə.Az saytında yayımlanan bu məqaləyə inanmayanlar yuxarıda adı qeyd edilən kitabı vərəqləyə bilər.

19-cu əsrin sonlarında Qərbi Avropanın intellegensiya dairələri ilə təmasda olan şah sarayı və Qacarlar dövləti səhnə mədəniyyətinə böyük maraq göstərməyə başladı. İstər Novruz bayramlarında, istərsə də digər tədbirlərdə Nəsrəddin şahın sarayında məişət və satira xarakterli kiçik pyeslər oynanılırdı.

1890-cı ildə saray əyanları üçün ilk dövlət teatrı təsis edildi. Bu teatr Dar-əl-fünun texniki məktəbin nəzdində fəaliyyət göstərirdi. Teatrın banisi Mirzə Əli Əkbər xan Nəqqaşbaşı idi. Bu şəxs İranda müasir peşəkar teatrın banisi sayılır.

19-cu əsrin sonlarında İran teatrında Azərbaycanın məşhur dramaturqu Mirzə Fətəli Axundovun əsərləri oynanılırdı. Onun əsərləri 1973-cü ildə fars dilinə tərcümə edilərək çap edilmişdi. Bu pyeslər Təbriz və Tehranda ilk dəfə olaraq 1906-cı ildə auditoriya qarşısına çıxarıldı.

Yenə də qeyd etmək lazımdır ki, Avropa mədəniyyətinin vurğunu olan Nəsrəddin şah 1890-cı ildə yuxarıda adı qeyd edilən dövlət teatrının yaradılmasını əmr edib. Təbii ki, o dövrdə qadın rollarını oynamaq üçün kişi aktyorlardan istifadə edilirdi. Şərqdə qadınların səhnəyə çıxması qadağan edildiyi üçün bütün qadın rollarını kişilər ifa edirdi. İndi isə gəldik məsələnin pik nöqtəsinə, təbii ki yazının bu hissəsində bir çox oxucu artıq söhbətin nədən getdiyini anladı. Bəli, uzun müddətdir ki, sizlərə Qacar şahının hərəmxanası kimi təqdim edilən fotolar, sadəcə və sadəcə İran teatrının qadın rolunu ifa edən kişi aktyorların fotolarıdır.

 

Bir daha qeyd edim ki, o dövrdə Şərqdə heç bir halda qadınlar səhnəyə çıxmırdı. Diqqətli oxucular ən azından Bakıda və Azərbaycanda fəaliyyət göstərən teatrları yadlarına sala bilərlər. Çünki uzun müddət Azərbaycanda da qadın rolları kişi aktyorlar tərəfindən ifa edilib.

İranda isə ilk dəfə qadınlar 1917-ci ildə səhnəyə çıxıb.

Nəsrəddin Şah və xanımları

 

Solda-aktyorlar, sağda əsl İran xanımları

Hikmət
Ölkə.Az

ŞƏRH YAZ
0

Çində tapılan kəllə sümüyü elm aləmini alt-üst etdi

Çində tapılan kəllə sümüyü elm aləmini alt-üst etdi
09:22
Bu gün
4944
Maraqlı
A
40 il əvvəl Çində 260 min illik kəllə sümüyü tapılıb.

 "Ölkə.Az" xəbər verir ki, bir qrup alimin araşdırması müəyyən edib ki, təkamül Afrikadan yox, Asiyadan başlayıb.

Bir çox antropoloq və elm adamı insan növünün 200 min il əvvəl Afrikada meydana çıxdığına və 80 min insanın Afrikadan ayrılaraq dünyanın müxtəlif nöqtələrinə səpələndiyinə inanır. Amma Çində tapılan kəllə sümüyü elm aləmini alt-üst edib.

 Homo sapiens insan növünün atası olaraq tanınan homo erektus növünə aid kəllə sümüyü ilə bağlı çinli alim Xinzi Vu və amerikalı alim Şila Atreya bəşəriyyətin Afrikada yox, Asiyada yarandığını iddia edir.

Hikmət Həsənov
Ölkə.Az

ŞƏRH YAZ
0

Günün qoroskopu: əmlak məsələlərilə bağlı vacib qərarlar vermək məsləhət deyil

Günün qoroskopu: əmlak məsələlərilə bağlı vacib qərarlar vermək məsləhət deyil
00:22
Bu gün
1406
Maraqlı
A
Ölkə.Az Milli.Az-a istinadən dünyanın nüfuzlu və məşhur ulduz falları portalları "Horoscope" və "Astrology"yə istinadən bu günün qoroskopunu təqdim edir

Qoç - gün sizə yorucu görünür, ancaq səyləriniz hədər getməyəcək, əldə etdiyiniz nəticələr sevindirəcək. Ətrafınızdakılarla asan dil tapır, onların hərəkətlərinin əsl məramını və gizli fikirlərini vaxtında anlayırsınız. Düşmənlərinizi ifşa edə bilərsiniz.
Ailə üzvlərinə aid xəbərlər sevindirəcək. Bir çox Qoçların bayram etmək üçün səbəbləri var. Bir az özünüzü nazlandırmaq, həmçinin yaxınlarınızı sürprizlərlə sevindirmək imkanlarını qaçırmayacaqsınız. Xərcləriniz çox olacaq, amma pulsuz qalmaqdan qorxmayın.

Buğa - işgüzar əməkdaşlığa başlamaq üçün yaxşı gündür. İnsanları sizin üçün faydalı olan əməllərə asanlıqla yönəldirsiniz. Uzunmüddətli əməkdaşlıq barədə müqavilələr imzalaya bilərsiniz. Vacib işgüzar və şəxsi məsələlərin müzakirəsi məhsuldar keçəcək.
İri məbləğdə pul xərcləyə bilərsiniz. İncəsənət və şou-biznes sahəsinə aid insanlarla ünsiyyət xoş keçəcək. Enerjiniz çoxdur, idmanla məşğul olmaq faydalıdır. Sağlamlaşdırıcı prosedurlar səmərəli olacaq.

Əkizlər - ehtiyatlı olmasanız da, uğurlarınız çoxdur. Ciddi problemlərdən yan keçəcəksiniz. Ancaq bir qədər diqqətli olmağınız məsləhətlidir. Yerinə yetirə bilməyəcəyiniz vədlər verə, yaxud əl-ayağınızı bağlayacaq müqavilə bağlaya bilərsiniz.
Bir çox Əkizlər bu gün gələcək üçün işləyirlər. Özü də bu, həyatın bütün sahələrinə aiddir. Odur ki, zəhmətinizin bəhrəsini tezliklə dadacağınıza həvəslənməyin. Köhnə tanışlarla görüşlər, qırılmış əlaqələrin bərpası üçün münasib gündür.

Xərçəng - bu günün hadisələri çoxdan qarşınıza qoyduğunuz məqsədlərə doğru bir pilləkən olacaq. Ancaq ona bu qədər yaxın olmağınız sizi o qədər də sevindirmir: son dövr ərzində prioritetləriniz dəyişib və indi sizə tamamilə başqa şeylər lazımdır. Dayanmayın: doğrudan da, ehtiyacınız olan bir şeyi əldə etmək üçün gözəl şansınız var.  
Tikintiyə başlamaq, yaxud daşınmaz əmlak almaq, kirayə etmək olar. Yaxınlarınız ev işlərində sizə kömək edir, hətta bəzən şəxsi həyatınıza da müdaxilə edirlər. Münaqişə yaranmasını istəmirsinizsə, bunlara yumorla yanaşın.

Şir - inad, məqsədyönlülük və güclü iradə sayəsində ən mürəkkəb məsələlərin öhdəsindən gələ biləcəksiniz. İşgüzar danışıqlar, maliyyə məsələlərinin müzakirəsi və həlli üçün münasib gündür. Axşam vacib bir məlumat alacaqsınız.
Yaxınlarınızla aranızda fikir ayrılığı yarana bilər. Ailədə liderlik üstündə mübahisə istisna deyil. Xoşbəxtlikdən, münaqişənin yaranmasına imkan vermir, nəzakətli olmağa çalışırsınız. Günün ikinci yarısı ziyafyətə qatılmaq olar.

Qız - Vergi, sığorta, kreditlə məşğul olan idarələrin işçilərinin bəxti bu gün yaman gətirəcək. Mürəkkəb hesablamalar aparmaq, biznes-plan hazırlamaq olar.
Yaranan imkandan istifadə edərək sizin üçün dəyərli olan adamlarla münasibətlərinizi düzəldin. İndi həm çoxdankı fikir ayrılıqlarını bitirə, həm də gələcək üçün ortaq planları müzakirə edə bilərsiniz. İri alış-veriş etmək məsləhət deyil.  

Tərəzi - çox uğurlu gündür, sizin üçün gözəl imkanlar yaranır. İntuisiyanız güclüdür, onu dinləyərək səhvlərdən qaçırsınız. Ancaq xırda səhvlər mümkündür. Xoşbəxtlikdən, bunları vaxtında sezib aradan qaldıra biləcəksiniz.
Planlaşdırılmamış görüşlər mümkündür, bunların nəticəsi gözlənilməz, ancaq xoş olacaq. Qonaq qəbulu üçün yaxşı gündür: ola bilsin ki, nüfuzlu adamlar bu gün sizə təşrif buyursunlar. Vacib məsələləri evdə müzakirə etmək daha məsləhətlidir, belədə sizi kimsə narahat etməz.

Əqrəb - ünsiyyət üçün xoş gündür. Başqalarının istəklərinə qarşı diqqətlisiniz, onların arzularını və ehtiyaclarını nəzərə alırsınız. Nüfuzlu bir şəxsdə özünüz haqda xoş təəssürat yarada biləcəksiniz. Yaxşı ideyalarınız varsa, onları həyata keçirmək üçün köməkçiləriniz də var.
Yaradıcı potensialınız yüksəkdir. İstənilən şəraitdən çıxış yolu tapa biləcəksiniz. Bu günə romantik görüş təyin edə bilərsiniz: gözəl və unudulmaz olması sizin əlinizdədir. Gözlənilməz təkliflər ala bilərsiniz, bunları qəbul etdiyinizə peşman olmayacaqsınız.  

Oxatan - strateji məsələlərin həlli və uzunmüddətli planlaşdırma üçün münasib gündür. İntellektual potensialınız çox yüksəkdir, istənilən mürəkkəb situasiyadan çıxış yolu tapmağa qadirsiniz. Ətrafınızdakılar sizinlə zarafat edir, bəzən hətta məsxərəyə keçirlər. Amma bu, sizin əhvalınızı pozmur. Axşamadək kefiniz yaxşı olacaq.
Səfərlər yaxşı keçir, yollarda maraqlı tanışlıqlar qura bilərsiniz. Aktiv istirahət, idman, uzunmüddətli gəzintilər üçün yaxşı gündür. Axşam gözlənilməz bir görüş həyatınıza güclü təsir edəcək.

Oğlaq - düşünülməmiş hərəkətlər etməyə meyllisiniz. Bu, sizə lazımdırmı? Düşünsəniz, pis olmaz. Nəzakətli davrananları, vaxtında kölgəyə çəkilməyi, yeri gələndə manipulyasiyalara keçməyi bacaranları uğur gözləyir.
Açıq söhbətləri yalnız etibar etdiyiniz adamlarla aparın. Uzunmüddətli planlarınız, xüsusilə şəxsi həyatınız, nikaha girmək və bu kimi niyyətləriniz barədə kimsəyə bir söz deməyin. Axşam çoxdankı arzunuz gerçəkləşə bilər.

Dolça - çox enerjilisiniz, bir yerdə dayanmaq bilmirsiniz. Hansısa yeni bir işə başlamazdan əvvəl onu yaxşıca götür-qoy edin. Emosiyaların təsiri altında hərəkət edir, bununla vurnuxma, gərəksiz qayğılar yaradırsınız. Daha təcrübəli insanların məsləhətlərini dinləyin. 
Maliyyə və əmlak məsələlərilə bağlı vacib qərarlar vermək məsləhət deyil. Ailə problemləri çox diqqət tələb edəcək. Təsadüfi tanışlıq sizdə güclü hisslər oyadacaq. Amma bunun əsl münasibətlərə çevrilməsi şübhə doğurur.
 
Balıqlar - müxtəlif xarakterli məlumatlar alırsınız. Fəaliyyətə keçməyə tələsməyin: informasiyanı dəqiqləşdirmək, analiz etmək üçün zamana ehtiyacınız var. İşi kütlə qarşısında çıxışlar, reklam tədbirləri, səfərlərlə bağlı olan Balıqlar üçün çox uğurlu gündür. Prioritetləri düzgün təyin etməsəniz, rutin işlər sizi vacib layihələrdən ayıracaq.
Bu gün istənilən adamı istənilən şeyə inandıra bilərsiniz. Bundan istifadə edərək çoxdankı probemlərinizi həll etmək olar. Ancaq yaxınlarınızın etibarından sui-istifadə etməyin.

ŞƏRH YAZ
0
BAĞLA