Planetimiz üçün ən təhlükəli asteroidlər — SİYAHI

Planetimiz üçün ən təhlükəli asteroidlər
17:23
06.07.2018
3946
Maraqlı
A
Planetimizə 8 milyon km məsafədən keçən asteroidlər kifayət qədər böyük təhlükə kəsb edir.

“Ölkə.Az” xəbər verir ki, elə asteroidlər var ki, Yerə çox yaxındırlar və böyük təhlükə kəsb edirlər. Siyahını oxucularımızla bölüşürük.

1.Apofis

2004-cü ildə kəşf edilib. Yerlə toqquşma ehtimalı çox böyükdür. Ehtimal edilir ki, bu, 2036-cı ildə baş verəcək. Amma 2013-cü ilin yanvar ayında Apofis planetimizdən 14 milyon km aralı keçdi. Asteroidin diametri 300 metr, çəkisi isə 27 milyon tondur. Belə bir toqquşma zamanı 1717 meqaton enerji yarana bilər. Asteroidin düşdüyü yerdə və 10 km radiusda 6.5 bal gücündə zəlzələ ola bilər.

1.2007 TU24

2011-ci ilin 11 oktyabr tarixində kəşf edilib. 2008-ci ilin 29 yanvarında planetimizdən 550 min km məsafədən keçdi. Parlaqlığı  o qədər çoxdur ki, orta teleskopla da müşahidə etmək olar. Belə böyük səma cisminin Yerin yaxınlığından keçməsi nadir hadisədir. Bu asteroid bir də 2027-ci ildə Yerin yaxınlığından keçəcək. Astronomların fikrinə görə, TU24 təhlükəli asteroiddir. Çünki ildə üç dəfə Yerin orbitinə yaxınlaşır. Amma 2170-ci ilə qədər planetimiz üçün təhlükə deyil.

3.Duende

Digər adı isə DA14-dür. 2012-ci ildə kəşf edilib. Diametri 30 metr, çəkisi isə 40 min tondur. Alimlər bildirir ki, nəhəng kartofa bənzəyir. Onun Günəş ətrafında dövrü yer ilinə bərabərdir. Uzun müddət Yerin yaxınlığında olacaq. Amma gələcəkdə nə olacağını alimlər bilmir. Amma ehtimal edilir ki, 2020-ci ilin 16 fevral tarixində planetimizlə toqquşa bilər.

4.2005 YU55

2005-ci ilin 28 dekabr tarixində kəşf edilib. Potensial təhlükəli asteroidlər sinfinə daxil edilib. Diametri 400 metrdir. Elliptik orbitə sahibdir. 2011-ci ildə asteroid elm dünyasını şoka saldı.  YU55 planetimizdən kifayət qədər təhlükəli, 325 min km məsafədən keçdi. Yəni, Aydan daha yaxın idi. Səmada görünmədiyi üçün alimlər onu “gözəgörünməz” adlandırırlar.

5.Eros

1898-ci ildə alman astronom Karl Vitt tərəfindən kəşf edilib. Yerdən kənar ilk asteroiddir (kəşf edilən). Eyni zamanda süni peyki olan ilk asteroiddir. Söhbət “NEAR Shoemaker” kosmik aparatından gedir. Bu aparat 2001-ci ildə asteroidin səthinə qonub. Erosun ölçüsü 33x13x13 km-dir. Orta sürəti saniyədə 24.36 km-dir. Alimlərin fikrinə görə, planetimizlə toqquşması Çiksuluba asteroidinin düşməsindən daha faciəvi olacaq. Qeyd edək ki, Çiksuluba asteroidi dinozavrların ölümünə səbəb olmuşdu.

6.2001 WN5

2001-ci ilin 20 noyabrında kəşf edilib. Sonradan təhlükəli asteroidlər qrupuna əlavə edilib. Nə asteroid, nə də trayektoriyası tədqiq edilib. İlkin məlumatlara görə, diametri 1.5 km-dir. 2028-ci ilin 26 iyun tarixində Yerə yaxınlaşacaq. Bu zaman isə 250 min km məsafə olacaq. Onu hətta binokl ilə də müşahidə etmək mümkün olacaq. Bu məsafədə bütün peyklərin işi dayanacaq.

7.2013 TV135

Rusiyalı astronom Gennadiy Borisov tərəfindən 2013-cü ilin 16 sentyabr tarixində əldəqayırma teleskopla kəşf edilib. Yer üçün ən təhlükəli asteroiddir. Diamteri 400 metrdir. Planetimizlə 2032-ci ilin 26 avqustunda yaxınlaşacaq. Məsafə isə çox təhlükəli, yəni 4 min km olacaq.  Sürəti saniyədə 15 km olacaq. Alimlər hesablayıblar ki, Yerlə toqquşma zamanı 2.5 min meqaton enerji yaranacaq.

Hikmət Həsənov
Ölkə.Az

ŞƏRH YAZ
0

Tarixi dəyişdirəcək kəşf — Çörək ilk dəfə 14 min il əvvəl bişirilib

Tarixi dəyişdirəcək kəşf
19:31
Bu gün
627
Maraqlı
A
Dünyanın ən qədim çörək resepti İordaniyadakı “Qara Səhra”da tapılıb.

“Ölkə.Az” xəbər verir ki, buğda və arpa ununu toz halına gətirilmiş bitki kökləri ilə qarışdırıb su əlavə edərək bişirilən çörək resepti 14 min il əvvələ aiddir!

Bu günə qədər isə ən qədim çörəyə aid məlumatlar Türkiyədəki Çatalhöyükdə idi və 9 min il əvvələ aid idi. Amma İordaniyada aparılan arxeoloji qazıntılar zamanı çörəyin daha qədimdə artıq bilindiyini üzə çıxarıb. Arxeoloqlar iki bina kəşf ediblər və hər binanın içində böyük dairə formasında daş ocaqlar var. Hər bir binada da yanmış çörək qırıntılarına rast gəlinib.

Mikroskop vasitəsilə incələnən 5.7 mm uzunluğu, 4.4 mm eni və 2.5 mm qalınlığı olan çörək nümunələrində müəyyən izlər kəşf edilib.

Hikmət Həsənov
Ölkə.Az

ŞƏRH YAZ
0

Marsda canlı həyat məhv olub — NASA-dan ŞOK AÇIQLAMA

Marsda canlı həyat məhv olub
14:20
Bu gün
2937
Maraqlı
A
Mars planetindəki canlı həyatın mövcudluğu bu gün də alimləri çox maraqlandırır.

“Ölkə.Az” xəbər verir ki, 2012-ci ilin 27 sentyabr tarixində NASA alimləri sensasion açıqlama veriblər. Məlum olub ki, NASA-nın Marsdakı aparatı Qırmızı planetin səthində qurumuş çayın izlərini aşkar ediblər. Çay bir neçə yüz min il əvvəl quruyub. Bu çay “Geyla” krateri yaxınlığındadır. Çayın mövcudluğu qədim dövrdə Marsda canlı orqanizmin olduğuna dəlalət edir. Bəs görəsən Marsda milyon il əvvəl nə baş verib? Hansı qlobal fəlakət planeti cansız səhraya çevirib? Bəlkə nə vaxtsa Qırmızı Planetdə mövcud olan canlılar planetin dərinliklərində gizlənib?

Marsdan əldə edilən məlumatları tədqiq edən alimlər müəyyən ediblər ki, 800 min il əvvəl nəhəng kosmik cism Marsın atmosferini və planetin səthini dağıdıb. Bunun nəticəsində isə Qırmızı Planetin maqnit qütbləri dəyişib. Maqnitosfer yoxa çıxıb. Bu isə planeti öldürücü kosmik şüalanmadan qoruyurdu. Belə şəraitdə isə canlı orqanizmlər Mars səthinin dərin qatlarında gizlənərək sağ qala bilərdilər.

Aralarında 68 milyon km məsafə olan Mars və Yer planetləri ümumi sirli əlaqəyə sahibdirlər. Hər iki planet Günəşdən optimal həyat qurşağında yerləşir. Yəni, canlı orqanizmlərin yaranması üçün əlverişlidirlər. Hər iki planet demək olar ki, eyni astronomik parametrlərə sahibdir. Kainatdakı digər planetlərdən fərqli olaraq təkcə Marsda və Yerdə maqnit sahəsi var. Məhz bu sahə planetimizi kosmik radiasiyadan qoruyur. Hər iki planetin atmosferi eyni qazlardan təşkil olunub. Təkcə Yer planetinin atmosferində oksigen qazı var.

Hətta planetlərin relyefləri də oxşardır. Dağlar, düzənliklər, çaylar və dənizlər. Sadəcə bizim planet bioloji həyatın mənbəyi olan su ilə doludur. Qırmızı planetdə isə qurumuş çaylar və nəhəng dağların zirvələrində buzlar var. Nəhəng “Ellada” kraterinin analizi sübut edib ki, bu krater nəhəng səma cismi ilə toqquşmadan yaranıb. Kosmik görüntülər isə buz şəklində suyun mövcudluğunu sübut edib.

Bütün məlumatlar sübut edib ki, Mars planetində həyat məhv olub. Dəhşətli fəlakətlər planetdə həyat beşiyini dağıdıb. Hətta güclü zərbədən planetin peykinin trayektoriyası da dəyişib. Qum fırtınaları isə dəmir və daş dağıntıların üzərində tüğyan edir. Bu dağıntılar isə şəhəri xatırladır. 

Marsın kosmik peyklərindən əldə edilən fotolar isə burada nə vaxtsa yüksək inkişaf etmiş sivilizasiyanın mövcudluğundan xəbər verir. Fotolarda silindir formalı obyektlər var və bu obyektlər təbii yollarla yarana bilməz. Bundan başqa bu obyektlər bir neçə kilometr uzunluğu olan düz novlarla birləşdirilib. Yüzlərlə alim bu məsələ üstündə baş sındırır.

Marsın Sidoniya regionunda peyklərin köməyi ilə onlarla piramida formasında binalar kəşf edilib. Onlardan bəzisi 500 metr hündürlükdədir. Kənarların uzunluğu isə 2 kilometrə çatır. Bu ölçü isə Misir piramidalarından 10 dəfə böyük deməkdir.

Marsdakı tikililər planetin şimal qütbündə inşa edilib. Bu binalar düz bucaq altında yerləşir. Piramidaların yanında isə Mars Sfinksinin üzü yerləşir. Onun isə ölçüsü kilometr yarımdır. Bu obyektin ilk fotosu 1976-cı ildə ABŞ-ın “Vikinq” aparatı vasitəsilə əldə edilib. 30 il sonra isə Sfinksin fotosu başqa aparat tərəfindən çəkilib.

2012-ci ildə isə Mars atmosferində metan qazı kəşf edilib. Bu xüsusi qaz bitki və ya canlı orqanizmlərin çürüməsi nəticəsində yaranır. İndi alimlər iddia edirlər ki, Qırmızı Planetdə hələ məlum olmayan gizli həyat forması var...

Hikmət Həsənov
Ölkə.Az

ŞƏRH YAZ
0
BAĞLA