Alqı-satqı zamanı edilən bu səhv sizi evsiz qoya bilər
Mənzil alqı-satqısı əksər vətəndaşlar üçün həyatın ən mühüm maliyyə qərarlarından biri hesab olunur. Lakin bu proses hər zaman risksiz keçmir. Sənədləşmə problemləri, hüquqi uyğunsuzluqlar, saxta elanlar və qeyri-şəffaf alqı-satqı halları vətəndaşların maddi itkilərlə üzləşməsinə səbəb ola bilir. Daşınmaz əmlak bazarında təhlükəsizliyin təmin olunması üçün hüquqi yoxlamalar və peşəkar yanaşma xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
"Ölkə.az" xəbər verir ki, bununla bağlı hüquqşünas Rəhim Xoyski Demokrat.az-a bildirib ki, mənzil alqı-satqısı zamanı vətəndaşların qarşılaşa biləcəyi əsas risklər və diqqət yetirməli olduqları ən böyük risklərdən biri mənzilin dövlət qeydiyyatında olmamasıdır:
“Daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində qeydiyyata alınmamış əmlak barəsində müqavilələrin notariat qaydasında təsdiqlənməsinə yol verilmir və bu cür müqavilələr etibarsız sayılır. Mənzil üzərində sərəncam vermək hüququ yalnız o, dövlət reyestrində qeydiyyata alındıqdan sonra yaranır. Mənzili aldıqdan sonra orada başqa şəxslərin yaşamaq hüququnun qalması ciddi problem yarada bilər. Yaşayış evinə və ya mənzilə mülkiyyət hüququnun başqasına keçməsi, orada yaşayan ailə üzvlərinin istifadə hüququna xitam verilməsi üçün əsas deyil. Alıcı mütləq tələb etməlidir ki, mənzildə istifadə hüququ olan şəxslər mülkiyyət hüququ keçənədək bu hüquqdan imtina barəsində notariat qaydasında təsdiqlənmiş öhdəlik versinlər”.
O deyib ki, mənzil üzərində həbs, ipoteka və ya digər məhdudiyyətlərin olub-olmaması yoxlanılmalıdır:
“Satılmış daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində artıq mövcud olmayan hüquqların göstərilməsi əmlakın "uyğunsuzluğu" hesab olunur. Alqı-satqı zamanı notarius "Forma 1" arayışı vasitəsilə əmlakın yüklü olub-olmadığını yoxlayır. Tikilməkdə olan binalardan mənzil alarkən ödəniş qaydalarına diqqət edilməlidir. Tikintisi başa çatmayan binadan mənzil alarkən, alıcıya tikinti başa çatmazdan əvvəl alış qiymətini tam şəkildə ödəmək öhdəliyi qoyula bilməz. Ödənişlər tikintinin mərhələləri üzrə hissə-hissə həyata keçirilməlidir. Daşınmaz əmlaka sahiblik və istifadə hüququ yalnız əqdin notariat qaydasında təsdiq edildiyi andan əmələ gəlir. Notarius tərəfindən təsdiqlənməyən və sadə yazılı formada edilən alqı-satqılar hüquqi baxımdan tam qorunmur. Alqı-satqıdan əvvəl mütləq dövlət reyestrindən çıxarışı yoxlayın, mənzildə qeydiyyatda olan şəxslərin notarial imtinasını tələb edin və ödənişi notariusun depozit hesabı vasitəsilə həyata keçirməyə üstünlük verin”.
Beləliklə, mənzil alarkən bəsit görünən hüquqi qaydalara əməl etməmək böyük maliyyə itkilərinə və mülksüz qalmağa yol açır. Yəni sənədlərin tam yoxlanılması, qeydiyyatda olanların notarial imtinası və ödənişin rəsmi depozitlə edilməsi vətəndaşları dələduzların qurbanı olmaqdan birdəfəlik sığortalayır.
