Ağ Ev-Bakı münasibətlərində yeni mərhələ: strateji tərəfdaşlığın geosiyasi perspektivləri
“Son dövrlərdə Azərbaycan-ABŞ münasibətlərində müşahidə olunan dinamika iki ölkə arasında əməkdaşlığın keyfiyyətcə yeni mərhələyə qədəm qoyduğunu göstərir. Xüsusilə Prezident İlham Əliyevə ABŞ Prezidenti Donald Tramp tərəfindən ünvanlanan məktublar, yüksək səviyyəli qarşılıqlı səfərlər, Strateji Tərəfdaşlıq Xartiyasının imzalanması və enerji sahəsində intensiv əməkdaşlıq Vaşinqtonun Azərbaycana artan marağının göstəricisi kimi qiymətləndirilə bilər”.
Bunu Ölkə.az-a açıqlamasında deputat Vüqar Rəhimzadə deyib.
O bildirib ki, mövcud geosiyasi reallıqlar fonunda Azərbaycan artıq yalnız regional aktor deyil, Avropa və Asiyanın kəsişməsində yerləşən mühüm geostrateji mərkəz kimi çıxış edir: “Azərbaycanın enerji təhlükəsizliyi, nəqliyyat-kommunikasiya layihələri, regional sabitliyin təmin olunması və beynəlxalq təhlükəsizlik məsələlərində artan rolu ABŞ-ın Cənubi Qafqaz siyasətində Bakının əhəmiyyətini daha da artırır.
Sülh gündəliyi Vaşinqton-Bakı münasibətlərində yeni imkanlar açır
Azərbaycanın Vətən müharibəsində əldə etdiyi tarixi Zəfərdən sonra regionda yaranan yeni geosiyasi reallıq ABŞ tərəfindən də qəbul edilir. Xüsusilə Azərbaycan və Ermənistan arasında əldə olunan sülh razılaşmaları və Vaşinqtonun bu prosesə verdiyi dəstək iki ölkə arasında strateji dialoqun mühüm istiqamətlərindən birinə çevrilib.
ABŞ administrasiyası anlayır ki, Cənubi Qafqazda davamlı sabitliyin təmin olunması regionun enerji və nəqliyyat potensialının tam reallaşdırılması üçün əsas şərtdir. Bu baxımdan Azərbaycanın təşəbbüsü ilə formalaşan regional əməkdaşlıq platformaları Vaşinqtonun maraqları ilə də üst-üstə düşür. Məhz buna görə ABŞ Azərbaycanın sülh təşəbbüslərini və regional inteqrasiya siyasətini dəstəkləyən mövqe nümayiş etdirir.
Enerji əməkdaşlığı strateji tərəfdaşlığın əsas sütunudur
Azərbaycan-ABŞ münasibətlərinin əsas istiqamətlərindən biri enerji təhlükəsizliyi sahəsində əməkdaşlıqdır. ABŞ uzun illərdir Azərbaycanın enerji layihələrinin əsas siyasi tərəfdarlarından biri olub. "Əsrin müqaviləsi"ndən başlayaraq Bakı-Tbilisi-Ceyhan, Cənub Qaz Dəhlizi və digər mühüm layihələrdə Vaşinqtonun siyasi dəstəyi xüsusi rol oynayıb.
Hazırkı mərhələdə isə enerji əməkdaşlığı yalnız neft və qaz sektoru ilə məhdudlaşmır. Yaşıl enerji, alternativ enerji mənbələri, hidrogen texnologiyaları və rəqəmsal enerji infrastrukturu iki ölkənin əməkdaşlığında yeni istiqamətlər kimi meydana çıxır. Azərbaycanın həm ənənəvi enerji ixracatçısı, həm də yaşıl enerji mərkəzi kimi formalaşması ABŞ üçün strateji əhəmiyyət daşıyır.
Qlobal enerji bazarlarında baş verən dəyişikliklər fonunda Vaşinqton Azərbaycanın Avropanın enerji təhlükəsizliyində oynadığı rolu daha yüksək qiymətləndirir. Bu isə Bakı ilə Vaşinqton arasında enerji dialoqunun uzunmüddətli xarakter daşıyacağını göstərir”.
Təhlükəsizlik sahəsində əməkdaşlıq genişlənir
Deputat əlavə edib ki, Azərbaycan və ABŞ arasında əməkdaşlığın digər mühüm istiqaməti təhlükəsizlik məsələləridir: “Terrorizmlə mübarizə, transmilli təhlükələrə qarşı fəaliyyət, enerji infrastrukturunun qorunması və regional təhlükəsizlik məsələləri iki ölkənin ortaq maraq sahələri kimi çıxış edir.
"Azadlığa Dəstək Aktı"na 907-ci düzəlişin tətbiqinin dayandırılmasının davam etdirilməsi Vaşinqtonun Azərbaycanın təhlükəsizlik sahəsində strateji əhəmiyyətini nəzərə aldığını göstərir. Bu qərar həm də ABŞ-ın Azərbaycanla münasibətləri uzunmüddətli perspektivdə inkişaf etdirmək niyyətinin siyasi göstəricisi hesab edilə bilər.
Azərbaycanın artan beynəlxalq nüfuzu Vaşinqtonun maraqlarına cavab verir
Son illərdə Azərbaycan yalnız regional məsələlərdə deyil, qlobal səviyyədə də fəal diplomatik aktora çevrilib. Qoşulmama Hərəkatına uğurlu sədrliyi, beynəlxalq enerji və iqlim diplomatiyasındakı fəallığı, humanitar təşəbbüsləri və vasitəçilik missiyaları ölkənin beynəlxalq nüfuzunu əhəmiyyətli dərəcədə artırıb.
Vaşinqton üçün mühüm məqamlardan biri də Azərbaycanın müstəqil və balanslaşdırılmış xarici siyasət yürütməsidir. Bakı həm Qərb, həm Türk dünyası, həm də digər regional güclərlə münasibətlərini qarşılıqlı maraqlar əsasında inkişaf etdirərək çoxtərəfli əməkdaşlıq modelini formalaşdırıb. Bu amil Azərbaycanı ABŞ üçün regionda etibarlı tərəfdaşlardan birinə çevirir.
Gələcək perspektivlər
Mövcud tendensiyalar göstərir ki, Azərbaycan-ABŞ münasibətləri yaxın illərdə daha da dərinləşəcək. Strateji Tərəfdaşlıq Xartiyası siyasi dialoqdan enerji və iqtisadi əməkdaşlığa, təhlükəsizlikdən rəqəmsal transformasiyaya qədər geniş sahələri əhatə edən yol xəritəsi rolunu oynayır.
Xüsusilə aşağıdakı istiqamətlərdə əməkdaşlığın genişlənməsi gözlənilir: enerji və yaşıl enerji layihələri; nəqliyyat-logistika dəhlizləri və Orta Dəhliz layihəsi; rəqəmsal iqtisadiyyat və yüksək texnologiyalar; təhlükəsizlik və müdafiə sahəsində əməkdaşlıq; regional sabitlik və sülh təşəbbüsləri; investisiya və ticarət əlaqələrinin genişləndirilməsi.
Nəticə etibarilə, Azərbaycan-ABŞ münasibətləri artıq ənənəvi tərəfdaşlıq çərçivəsini aşaraq strateji xarakter qazanmaqdadır. Azərbaycanın regionda artan siyasi çəkisi, enerji təhlükəsizliyində oynadığı rol və sülh gündəliyinin aparıcı iştirakçısı kimi çıxış etməsi Vaşinqtonun Bakı ilə əməkdaşlığa xüsusi önəm verməsinin əsas səbəblərindəndir. Bu reallıq yaxın perspektivdə iki ölkə arasında münasibətlərin daha da möhkəmlənəcəyini və əməkdaşlığın yeni sahələr üzrə genişlənəcəyini göstərir”.
Mürtəza
