Rusiya-Ukrayna müharibəsi BU ŞƏRTLƏ bitə bilər: Nə Putin, nə də Zelenski...
"Ölkə.Az" xəbər verir ki, Qərb Ukraynaya verdiyi istədiyi dəstək vədi yerinə yetirmədi. Bunu artıq hər iki tərəf anlamaqdadır. Amma artıq hər şey gecdir və sıfır variantına qaytımaq üçün geriyə yol yoxdur. Digər tərəfdən artıq tərəflər həddən artıq itkiyə yol verdiyindən və özlərini yenidən toparlamaq üçün aralıq sülhə ehtiyac duyurlar və buna ciddi ehtiyacları var. Ona görə də son günlərdə tərəflərin müharibəni dayandırması istiqamətində ən müxtəlif formada təkliflər səslənməkdədir.
Çünki müharibənin davam etməsi hər iki tərəf üçün hər ötən gün daha ciddi fəsadlar yaratmaqdadır. Belə ki, 3 həftədən artıq davam edən müharibədə tərəflər təkcə canlı qüvvə və hərbi-texnika baxımdan deyil, iqtisadi, sosial-iqtisadi, humanitar baxımdan da ciddi problemlərlə üzləşib. Rus ordusunun Ukryanada hərbi əməliyyatlar keçirdiyi ərazilər ciddi dağıntılara məruz qalıb ki, bu da milyonlarla insanın öz evini tərk etməsinə, humanitar fəlakətə gətirib çıxarıb. Rusiya tərəfi isə Qərb tərəfindən sərt və ağır sanksiyalarla üzləşdiyindən nəinki iqtisadiyyatı çökür, bu eyni zamanda ölkədə sosial-iqtisadi, maliyyə, ictimai-siyasi böhrana yol açmaqdadır. Bütün bu və digər amillər tərəfləri özlərini toparlamaq və gələcək hərəkətlərini müəyyənləşdirmək baxımından aralıq bir sülhü zəruri edir.
Aralıq sülh və ya atəşkəsin elan edilməsi heç də birdəfəlik hərbi əməliyyatların dayandırılması anlamına gəlməməlidir. Çünki nə Kreml, nə də Kiyev münaqişənin həlli ilə bağlı prinspial mövqelərdən geri çəkilməyib. Bu, sadəcə vaxt qazanmaq, tərəflər yenidən öz güclərini səfərbər etmək, növbəti mərəhələdə atılacaq addımlar baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Ancaq bu aralıq atəşkəsin uzunmüddətli olmasına inanmaq sadəlöhvlükdür.
Əgər aralıq sülh və ya atəşkəs əldə olunarsa, bu daha çox Moskvanın maraqlarına xidmət edir. Birincisi, Ukraynadakı qüvvələrini yenidən səfərbər edib, formalaşdırılması baxımından, ikincisi, azacıq da olsa Qərbin sanksiyalarının yumşaldılması və səngidilməsi baxımından, üçüncüsü, rus hərbçilərini muzdlu döyüşçülərlə əvəz edib, onlara yerli şəraitə uyğun təlimlər keçirib, bölgəyə yerləşdirməsi baxımdan əhəmiyyət kəsb edir. Dördüncü məqam Kreml aralıq sülhü özünün qələbəsi kimi daxili auditoriyaya sırıyıb, artan daxili narazılığın və gözlənilən ictimai-siyasi böhranın müvəqqəti də olsa qarşısını almaq üçün istifadə edəcək. Rusiya eyni zamanda aralıq sülhdən və ya atəşkəsdən işğal etdiyi Ukrayna torpaqlarında mövqelərini möhkəmləndirmək istiqamətində və gələcək planlarını həyata keçirmək üçün istifadə etməyə çalışacaq. Sanksiyalar nəticəsində Rusiya daxilində sosial-iqtisadi, maliyyə, ictimai-siyasi böhran dərinləşərsə, Kreml daxili diqqəti yayındırmaq üçün müxtəlif bəhanələrdən istifadə edib, təxribatlar törətməklə Ukrayna cəbhəsində hərbi əməliyyatları başlaya bilər.
Rusiya-Ukrayna müharibəsinın yaxın gələcəkdə bitəcəyi bir o qədər də real görünmür. Bu hərbi münaqişə uzun illər davam edəcək.
Rusiya-Ukrayna müharibəsi aşağıdakı şərtlər daxilində bitə bilər:
Birincisi, rus ordusu Ukraynada darmadağın edilir və hərbçilər döyüş meydanından qaçır.
İkincisi, Qərbin Rusiyaya qarşı sanksiyalarında israrlı olması nəticəsində mümkündür. Belə ki, Rusiya Qərbin sanksiyaları qarşısında tab gətirməyib, müəyyən şərtlər daxilində geri çəkilir. Çünki Rusiya Ukrayna məsələsində Belarusu çıxmaq şərti ilə özünə ən yaxın hesab etdiyi dost ölkələr olan Çin və İrandan belə ciddi dəstək almadı. Hətta Çinin ABŞ-dakı səfiri Qin Qanq "Washington Post" qəzetinə yazdığı məqalədə qeyd edib ki, Rusiya-Ukrayna müharibəsi Çinə sərf etmir: "Çinin bu müharibəni bildiyi, razılaşdığı və ya üstüörtülü şəkildə dəstəklədiyi iddiaları sırf dezinformasiyadır. Bütün bu iddialar yalnız günahı Çinin üzərinə atmaq məqsədi daşıyır".
Ukraynanın ərazi bütövlüyünə sadiqliyini ifadə edən çinli diplomat həmçinin qeyd edib ki, bütün ölkələrin, o cümlədən Ukraynanın suverenliyinə və ərazi bütövlüyünə hörmət edilməlidir.
Rəsmi Tehran da bu məsələdə Moskvanın gözlədiyi dəstyi verməyərək, münaqişənin danışıqlar yolu ilə həllinin tərəfdarı kimi çıxış edir.
Növbəti bir məsələ Qərbin sanksiyalarının davamlı olacağı təqdirdə Rusiyanın siyasi elitasında, oliqarxiya və rus biznes dünyasında ciddi çatlara gətirib çıxaracaq. Daxili narazılığın da artması və hakimiyyət daxilində parçalanmanın yaranması öz növbəsində Putin komandasının hakimiyyətdən getməsinə də gətirib çıxara bilər.
Bu variantlar baş tutduğu təqdirdə Ukrayna müharibənin ərazi bütüvlüyü çərçivəsində həllinə nail ola bilər. Digər istənilən variantda Ukraynanın müharibədən uduşla çıxması çox az ehtimal olunan məsələdir.
Mürtəza Bünyadlı
Ölkə.Az
