Şuşadan Avropaya mesaj: Bakı yeni geosiyasi oyunun mərkəzində

“Slovakiya Prezidenti Peter Pelleqrininin Azərbaycana rəsmi səfərini adi diplomatik protokol səfəri kimi qiymətləndirmək doğru olmazdı. Bu səfər əslində Avropanın Cənubi Qafqaza, xüsusilə də Azərbaycana münasibətində formalaşan yeni siyasi və geoiqtisadi yanaşmanın növbəti təzahürüdür”.

 Bunu Ölkə.az-a açıqlamasında sabiq deputat  İltizam Yusifov deyib.

Onun sözlərinə görə, bu gün Slovakiya ilə Azərbaycan arasında inkişaf edən münasibətlər ikitərəfli əməkdaşlıq çərçivəsini çoxdan aşıb. “Artıq söhbət Azərbaycanın Avropa üçün strateji tərəfdaş statusunun daha da möhkəmlənməsindən gedir.

Prezident İlham Əliyevin "2024-cü ildə biz strateji tərəfdaşlığa dair Birgə Bəyannamə imzalamışıq və bəyannamənin icrası göz önündədir. Belə fəal siyasi təmaslar və birgə layihələrin icra olunması güclü siyasi iradə tələb edir" fikri bunun bariz nümunəsidir. Bu bəyanat göstərir ki, Bakı ilə Bratislava arasında münasibətlər artıq siyasi bəyanatlar mərhələsini geridə qoyaraq konkret layihələr mərhələsinə daxil olub”, -  vurğulayıb.

Avropanı Bakıya gətirən geosiyasi reallıqdır
İ.Yusifov əlavə edib ki, son illərdə beynəlxalq təhlükəsizlik sistemində baş verən dəyişikliklər Avropanı yeni tərəfdaşlar axtarmağa məcbur edib:
“Rusiya-Ukrayna müharibəsi Avropanın enerji təhlükəsizliyi modelini dəyişdirdi. Kprfəzdə, Hörmüz boğazında. Qırmızı dənizdə yaranan böhran dünya ticarət marşrutlarını risk altına saldı. Yaxın Şərqdə davam edən qarşıdurmalar isə Avropanın alternativ nəqliyyat və enerji dəhlizlərinə ehtiyacını daha da artırdı.
Belə bir şəraitdə Azərbaycanın əhəmiyyəti yalnız enerji ixrac edən ölkə kimi deyil, Avrasiyanın əsas logistika qovşağı kimi dəfələrlə artıb. Bu reallıq Prezident İlham Əliyevin uzun illər ərzində həyata keçirdiyi uzaqgörən və çoxşaxəli xarici siyasətin nəticəsidir. Vaxtilə irəli sürülən Cənub Qaz Dəhlizi, Orta Dəhliz, Şərq-Qərb və Şimal-Cənub nəqliyyat marşrutları bu gün Avropanın iqtisadi təhlükəsizliyinin mühüm elementlərindən birinə çevrilib”.

Slovakiya üçün Azərbaycanın rolu strateji xarakter daşıyır
Sabiq deputat əlavə edib ki, Slovakiya bu gün Azərbaycanı yalnız enerji təchizatçısı kimi görmür:

“Bratislava üçün Azərbaycan Cənubi Qafqaza, Xəzər hövzəsinə və Mərkəzi Asiyaya çıxışı təmin edən əsas geostrateji körpüdür. Prezident Peter Pelleqrini bunu açıq şəkildə ifadə etdi:"Azərbaycan mühüm regional iştirakçıdır. O, sabitliyin və inkişafın qarantıdır, Şərqlə Qərbi birləşdirən logistika və nəqliyyat marşrutlarının əsas qovşağı rolunu oynayır." Bu fikir əslində Slovakiyanın deyil, Avropanın Azərbaycana baxışını əks etdirir. Əgər bir neçə il əvvəl Azərbaycan Avropa üçün əsasən enerji tərəfdaşı hesab olunurdusa, bu gün Bakı həm də nəqliyyat, logistika, təhlükəsizlik və regional sabitliyin əsas təminatçılarından biri kimi qəbul edilir”.

Şuşadan başlayan səfər təsadüfi seçim deyildi
 İ.Yusifov onu da əlavə edib ki, Slovakiya Prezidentinin səfərinin məhz Şuşadan başlaması xüsusi siyasi və geosiyasi məna daşıyır: “Bu addım Azərbaycanın ərazi bütövlüyünə və Qarabağ üzərində suverenliyinə verilən açıq siyasi dəstəyin nümayişidir. Daha önəmlisi isə odur ki, Avropa ölkəsinin dövlət başçısı Qarabağda həyata keçirilən bərpa və yenidənqurma layihələrini yerində görərək onların beynəlxalq əməkdaşlıq üçün açıq olduğunu nümayiş etdirdi.
Prezident İlham Əliyevin bəyan etdi ki, "Biz çox şadıq ki, Slovakiya Qarabağın bərpasında fəal iştirak edir. Ağdam rayonunun Baş Qərvənd kəndində Slovakiya şirkəti 'Ağıllı kənd' layihəsini icra edir."

Peter Pelleqrini isə bu əməkdaşlığın davam edəcəyini bəyan edərək bildirib ki,  slovak şirkətləri Qarabağın yenidən qurulmasında iştirak edirlər və gələcəkdə də bir çox mühüm layihələrə töhfə verəcəklər. Bu bəyanatlar göstərir ki, Qarabağın bərpası artıq beynəlxalq iqtisadi əməkdaşlığın yeni platformasına çevrilməkdədir.

Enerjidən texnologiyaya: əməkdaşlıq yeni mərhələyə keçir
O hesab edir ki, səfərin diqqətçəkən məqamlarından biri də münasibətlərin artıq yalnız qaz tədarükü ilə məhdudlaşmamasıdır:

“Prezident Peter Pelleqrini açıq şəkildə bildirdi: "Münasibətlərimiz yalnız birtərəfli ticarətə söykənməməlidir. Biz mümkün qədər çox birgə layihələr, birgə istehsal və texnologiyaların ötürülməsini istəyirik."

Bu yanaşma Azərbaycan-Avropa əməkdaşlığının yeni mərhələsini xarakterizə edir. Artıq əməkdaşlıq enerji satışından sənaye kooperasiyasına, müdafiə sənayesinə, rəqəmsal texnologiyalara, logistika və yüksək texnologiyalar sahəsinə doğru genişlənir. Səfər zamanı Slovakiya Prezidentinin Azərbaycanın enerji təhlükəsizliyinə verdiyi töhfələri xüsusi qeyd etməsi də diqqət çəkdi.

Peter Pelleqrini bildirdi ki, enerji böhranı zamanı Azərbaycanın operativ cavabına görə Sizə təşəkkür edirəm. “Azərbaycan ölkəmizə təbii qaz tədarükü ilə yaranmış boşluğun doldurulmasına böyük töhfə verdi", - o qeyd edib. Bu fikir təsdiqləyir ki, Azərbaycan artıq Avropanın enerji təhlükəsizliyinin ayrılmaz hissəsinə çevrilib. Bununla yanaşı, Slovakiyanın 2027–2028-ci illərdə NATO-nun Azərbaycanda Əlaqələndirici Səfirliyi funksiyasını davam etdirməsi, müdafiə sənayesi üzrə əməkdaşlığın genişləndirilməsi və Bakıdakı beynəlxalq müdafiə sərgisində Slovakiyanın geniş iştirak planı münasibətlərin təhlükəsizlik müstəvisində də dərinləşdiyini göstərir”.

İ. Yusifov bildirib ki,  nəticə etibarı ilə Bakı Avropaya gedən yolun əsas geosiyasi qovşağına çevrilir:

“Slovakiya Prezidentinin Azərbaycana səfəri göstərdi ki, Avropa artıq Cənubi Qafqaza əvvəlki prizmadan baxmır.

Bu gün Bakı Avropa üçün sadəcə enerji təchizatçısı deyil. Azərbaycan geosiyasi sabitliyin təminatçısı, Avrasiyanı birləşdirən logistika mərkəzi, etibarlı iqtisadi tərəfdaş və regional təhlükəsizliyin mühüm aktorudur.
Prezident İlham Əliyevin illərdir həyata keçirdiyi balanslı, praqmatik və uzaqgörən xarici siyasət nəticəsində Azərbaycan regionun geosiyasi mərkəzinə çevrilib. Şuşadan başlayan Slovakiya səfəri də məhz bu yeni reallığın siyasi təsdiqidir.

Bu səfər göstərdi ki, Azərbaycan–Slovakiya münasibətləri əslində Bakı ilə Avropa arasında formalaşan yeni strateji əməkdaşlıq modelinin mühüm həlqələrindən biridir. Azərbaycanın artan nüfuzu fonunda Avropa artıq Bakıya seçim kimi deyil, zərurət kimi baxır”.

 Mürtəza