Makron Trampın gizli "Ukrayna planı"nı niyə ifşa etdi: "Rusiya erası" cəmisi 40 gün sonra başa çatacaq
Ukrayna savaşında yaxın gələcək üçün həm siyasi-diplomatik, həm də hərbi eskalasiya ehtimalı yüksək olaraq qalır... Kremlin nüvə təhdidlərinə baxmayaraq, ABŞ və Qərb Ukraynaya hərbi-siyasi dəstəyi yenidən ciddi şəkildə artırır...
Ukrayna savaşı ətrafında hərbi-siyasi qarşıdurma artıq yalnız döyüş meydanı ilə məhdudlaşmır. Belə ki, son vaxtlar Rusiya ABŞ, Ukrayna və Fransadan verilən sərt açıqlamalar onu göstərir ki, bu müharibə artıq yeni və daha mürəkkəb strateji mərhələyə daxil olur. Bir tərəfdən, Rusiya nüvə faktoru üzərindən təhdidləri yenidən ön plana çıxarır. Digər tərəfdənsə, ABŞ həm yenidən Ukraynaya dəstəyini gücləndirir, həm də nüvə silahlarının məhdudlaşdırılması ilə bağlı mövzunu gündəmə qaytarır.
Bütün bunlara paralel olaraq, Ukrayna Rusiyanın daxilinə hərbi-siyasi təsir imkanlarını mümkün qədər genişləndirməyə çalışır. Eyni zamanda, Avropa ölkələri isə ABŞ-ın əvvəlki dövrlərlə müqayisədə daha açıq şəkildə Ukraynanın yanında dayandığını iddia edir. Bu paralel geopolitik proseslər qətiyyən təsadüfi xarakter daşımır. Əksinə, bu, qlobal güclər arasında formalaşan yeni qüvvələr balansının, strateji təhdid siyasətinin və siyasi-diplomatik mübarizənin eyni vaxtda davam etdiyini göstərir.
Təbii ki, Rusiya siyasi dairələri bütün bunlardan ciddi şəkildə narahatdlr və ona görə də, Kreml nüvə faktoru üzərindən ABŞ və Qərbi açıq mətnlə təhdid edir. Rusiya prezidenti Vladimir Putin bildirib ki, Qərb dövlətləri hələ də öz ərazilərindən Rusiyaya qarşı birbaşa hərbi zərbələr endirməyə cəsarət etmirlər. Və onun fikrincə, bunun əsas səbəbi Rusiyanın nüvə zərbəsi ilə cavabının qaçılmaz olacağını hamının başa düşməsidir.
Onu da qeyd etmək lazımdır ki, Rusiya liderinin bu açıqlaması ilk növbədə NATO ölkələrinə ünvanlanan strateji xəbərdarlıq mesajıdır. Kreml bununla göstərməyə çalışır ki, alyans üzvləri Ukraynaya hərbi dəstəyi genişləndirsələr belə, Rusiyaya qarşı birbaşa hərbi əməliyyatlara qoşulmaqdan çəkinirlər. Və Kremldə hesab edirlər ki, məhz nüvə faktoru Qərbin bu ehtiyatlı davranışının əsas səbəbidir.
Digər tərəfdən, prezident Vladimir Putinin Baltikyanı ölkələr ilə bağlı dedikləri də həmin təhdid strategiyasının tərkib hissəsidir. Çünki o, vurğulayıb ki, müxtəlif PUA-lar Baltikyanı regiona daxil olduqda belə, həmin hadisələr birbaşa Rusiyanın üzərinə qoyulmur. Yəni, Qərb ölkələri tərəfindən bu, daha çox texniki nasazlıq, səhv marşrut və ya Ukrayna ilə əlaqələndirilir. Və Kreml belə iddialar ilə Qərbin Rusiya ilə hərbi eskalasiyadan yayınmağa çalışdığı barədə təsəvvürlər formalaşdırmağa çalışır.
Maraqlıdır ki, Rusiyanın nüvə təhdidlərinin intensivləşdiyi bir vaxtda ABŞ prezidenti Donald Tramp bu mövzuya tamamilə fərqli strateji yanaşma ilə diqqəti çəkir. Belə ki, Ağ Ev sahibi bildirib ki, ABŞ dünyada ən böyük nüvə potensialına malikdir, Rusiya ikincidir, Çin isə sürətlə bu iki dövlətə yaxınlaşır. Prezident Donald Tramp hesab edir ki, dünyanı yüzlərlə dəfə məhv edə biləcək həcmdə nüvə silahına ehtiyac yoxdur. Və ABŞ, Rusiya, eləcə də Çin arasında silahsızlanma razılaşması mütləq mümkün olmalıdır.
Ağ Ev sahibinin bu bəyanatı ilk baxışdan, ABŞ-ın qlobal miqyasda sülh təşəbbüsü kimi görünə bilər. Ancaq onun arxasında daha geniş geopolitik hesablamalar dayanır. Ağ Evdə yaxşı anlayırlar ki, Çin nüvə arsenalını sürətlə genişləndirir və yaxın gələcəkdə strateji balans tamamilə dəyişə bilər. Və ABŞ üçün gələcəkdə bu iki böyük nüvə dövləti ilə eyni vaxtda rəqabət aparmaq əvvəlki dövrlərlə müqayisədə daha çətin olacaq.
Digər tərəfdən, Kreml mövcud geopolitik şəraitdə nüvə arsenalını Rusiyanın təhlükəsizliyinin əsas təminatı hesab edir. Rəsmi Pekin isə hazırda Çinin hərbi gücünü artırmaq mərhələsində olduğu üçün nüvə arsenalını məhdudlaşdıracaq hər hansı razılaşmaya qətiyyən maraq göstərmir. Və bu səbəbdən də, prezident Donald Trampın bu barədə təklifinin yaxın perspektivdə praktiki nəticə vermə ehtimalı o qədər də inandırıcı görünmür.
Maraqlıdır ki, Rusiya üçün qlobal məkanda problemlərin artmaqda olduğu bir dövrdə Ukrayna savaş meydanında daha qətiyyətli və prinsipial davranmağa başlayıb. Ukrayna prezidenti Volodimir Zelenskinin təsdiqlədiyi 40 günlük xüsusi əməliyyat planı da məhz bu baxımdan, diqqəti çəkir. Burada əsas məqsəd Rusiyaya qarşı hərbi-psixoloji təzyiq göstərərək, Kremlin müharibəni davam etdirmək imkanlarını məhdudlaşdırmaq və onu danışıqlara məcbur buraxmaqdır.
Ona görə də, Ukrayna son vaxtlar hücum PUA-ları, uzaqmənzilli zərbələr, xüsusi əməliyyatlar, logistik mərkəzlərin hədəfə alınması və iqtisadi təzyiq vasitələrindən daha sistemli şəkildə istifadə etməyə çalışır. Yeni 40 günlük plan isə Ukraynanın həmin strategiyasının daha koordinasiyalı mərhələsi kimi qiymətləndirilə bilər. Əgər, bu plan üzrə hərbi əməliyyatlar gözlənilən nəticələri versə, Rusiya daxilində təhlükəsizlik resurslarının daha böyük hissəsinin məhz ölkə ərazisinin müdafiəsinə yönəldilməsi zərurəti yarana bilər. Və bunun isə Rusiya ordusunun cəbhədəki hərbi imkanlarına da kifayət qədər neqativ təsirlər göstərəcəyi qətiyyən istisna deyil.
Bütün bunlara paralel olaraq, Fransa prezidenti Emmanuel Makronun son bəyanatı isə siyasi-diplomatik baxımdan, böyük əhəmiyyət daşıyır. Fransa prezidenti bildirib ki, ABŞ artıq Ukrayna məsələsində neytral vasitəçi kimi çıxış etmir. Və ABŞ artıq rəsmi şəkildə Ukraynanın hərbi-siyssi mövqeyini birmənalı olaraq, dəstəkləyən sənədə qoşulub.
Əgər, Ağ Evin indiki yanaşma tərzi uzunmüddətli strategiyaya çevrilərsə, bu, ABŞ-ın Ukrayna siyasətində yeni mərhələnin başlanğıcı hesab oluna bilər. Belə vəziyyətdəsə, Rusiyanın ABŞ və Qərblə münasibətlərində kompromis imkanlarının daha da zəifləyə, qarşıdurmanın isə uzunmüddətli xarakter ala biləcəyi qətiyyən istisna deyil. Çünki Fransa prezidentinin sözlərinə görə, məsələ yalnız Ukraynanın ərazi bütövlüyünün dəstəklənməsi ilə məhdudlaşmır. Yəni, ABŞ həm də Ukraynaya hərbi yardımın davam etdirilməsi, enerji təhlükəsizliyi üzrə əməkdaşlıq və Rusiyaya qarşı sanksiyaların saxlanılması mövqeyini də açıq şəkildə bölüşür.
Bütün bunlar onu göstərir ki, Ukrayna müharibəsi klassik regional münaqişə çərçivəsindən artıq çoxdan çıxıb. Birincisi, Rusiya nüvə faktoru üzərindən təhdidlər ilə NATO-nun birbaşa hərbi müdaxilə ehtimalından yayınmağa çalışır. Digər tərəfdən, ABŞ və Avropa ölkələri Ukraynanı uzunmüddətli strateji tərəfdaş kimi dəstəkləməyə davam edirlər və Rusiya üzərində siyasi, iqtisadi və hərbi təzyiqləri artırırlar.
Nəhayət, Ukrayna müharibəni yalnız müdafiə xəttində deyil, həm də Rusiyanın hərbi-logistik infrastrukturuna və daxili dayanıqlığına təsir göstərən əməliyyatlarla davam etdirməyə üstünlük verir. Üstəlik, qlobal nüvə balansı da böyük sürətlə dəyişir. ABŞ, Rusiya və Çin arasında geostrateji rəqabət artıq Ukrayna müharibəsinin sərhədlərini aşaraq, yeni qlobal təhlükəsizlik sisteminin əsas müəyyənedici faktoruna çevrilir.
Göründüyü kimi, yaxın gələcək üçün Ukrayna müharibəsində həm siyasi-diplomatik, həm də hərbi eskalasiya ehtimalı yüksək olaraq qalır. Kremlin nüvə təhdidləri ABŞ və Qərbi çəkindirməyə hesablanıb. ABŞ isə bir tərəfdən, Ukraynaya hərbi-siyasi dəstəyi artırır, digər tərəfdən isə gələcək nüvə balansını nəzarətdə saxlamağa çalışır. Və Ukrayna isə Rusiyanın strateji dayanıqlığını zəiflətmək məqsədilə yeni hərbi əməliyyat mərhələsinə keçməyə çalışır.(musavat.com)
