KORONAVİRUSA YOLUXANLARIN SAYI - CANLI STATİSTİKA

Tovuz döyüşlərinin dərsləri — TƏHLİL

Tovuz döyüşlərinin dərsləri
05:04
21.07.2020
2620
Analitika
A
Müharibə, sadəcə, orduların qarşı-qarşıya gəlib savaşdığı hadisə deyil. Xüsusən də müasir dövrün müharibələrində qalibiyyətin şərti yaxşı silahlanmış, təchizatlı və ən əsası, böyük ruh yüksəkliyinə sahib ordu ilə yanaşı, güclü informasiya dəstəyi, aktiv hücum diplomatiyası və nəhayət, ən əsası, mənəvi-ruhi cəhətdən səfərbər olunmuş xalqın olmasıdır.

Son həftənin hadisələri göstərdi ki, Azərbaycan artıq yuxarıda sadalanan şərtləri böyük ölçüdə özündə cəm edib. Bu barədə bir qədər sonra.

Əvvəlcə ondan başlayaq ki, ötən 26 illik atəşkəs tarixinə baxsaq, Qazax, Tovuz və eləcə də, Naxçıvan cəbhəsində, yəni sərhəddə ermənilər bu cür təxribat hücumları həyata keçiriblər. Aydın məsələdir ki, Azərbaycan hücuma keçərsə, Qarabağdan başlayar, çünki ölkəmizin ümdə hədəfi işğal olunmuş torpaqların azad edilməsidir.

Tovuz, Qazax, Naxçıvan kimi dövlət sərhədi bölgələrində hücuma keçən ermənilər, əsasən, kiçik miqyaslı mövqe döyüşləri, postlara hücum etməklə cəbhədə - sərhəddə - gərginlik görüntüsü yaratmağa çalışıblar.

Təbii ki, hər dəfə də ağır zərbə alıblar. Lakin sonradan da təsdiqini tapdığı kimi, hər dəfə bu cür sərhəd təxribatlarının arxasında erməni siyasi və hərbi rəhbərliyinin gizli marağı olub. Yəni hərbi əməliyyatlar bəhanə olub. Ötən həftə baş verən Tovuz təxribatının da arxasında Yerevanın hansısa planı var. Amma o da faktdır ki, bu təxribatda erməni tərəfi həm cəbhədə, həm də siyasi-diplomatik cəbhədə qalib gələ bilmədi.

Azərbaycanda xalqın döyüş əməliyyatlarına dəstəyi, şəhid dəfnlərinə toplanan on minlərlə insandan ibarət izdihamlar və nəhayət, Bakının mərkəzində bir neçə saat ərzində heç bir açıq çağırış olmadan toplanan on minlərlə insanın ilk mesajı Ermənistana idi. 

Mümkün müharibə olarsa, o zaman Ermənistan 30 il əvvəlkindən çox-çox fərqli bir gücün və nifrətin qarşısında qalıb əzilə bilər. Bu mənada, cəbhədən daha çox arxa cəbhədə baş verənlər Ermənistan üçün sərt mesaj oldu. Bura həm də artıq sayı 30 minə çatmış və hər gün artan könüllüləri də əlavə edəndə mənzərə daha aydın olur.

İkinci mühüm nüans xarici siyasət və diaspor amili oldu. Bütün dünyada ən güclü diasporlardan biri hesab olunan erməni diasporu bu günlərdə güclü, mütəşəkkil Azərbaycan diasporu ilə qarşılaşdı. Bu dəfə dünyanın böyük ölkələrində güclü Azərbaycan diasporu etirazları oldu və ermənilər bu etirazların müqabilində zəif göründü.

Oxşar hücum taktikası diplomatiyada da özünü göstərdi. Fransada əyalət başçısının, ABŞ Konqresində bir neçə ermənipərəst senatorun bəyanatının müqabilində onlarla ölkə rəsmi səviyyədə Azərbaycana açıq dəstək verdi, haqlı mövqeyimizi müdafiə etdi. 56 ölkənin üzv olduğu İslam Əməkdaşlıq Təşkilatı, Qoşulmamam Hərəkatının 120 üzv ölkəsi Azərbaycanı birmənalı olaraq dəstəklədi.

Nəhayət, ordu amili. 2016-cı il Aprel döyüşlərindən sonra Tovuz hadisələri göstərdi ki, Azərbaycanın təchizat, silah və hərbi hazırlıq baxımdan mükəmməl bir ordusu var. Düşmən arxasında həyata keçirilən zərbə əməliyyatları, müasir dövrün əsas silahı olan zərbə dronları ilə düşmənin arxa cəbhəsində qərargahların dəqiq nöqtə atışı ilə vurulması göstərdi ki, ordunun texnika və ondan yüksək səviyyədə istifadə etməyi bacaran hərbçiləri var.

Nəzərə almaq lazımdır ki, Azərbaycan ordusu Tovuz əməliyyatında ağır artilleriya, aviasiyadan istifadə etmədi.

Azərbaycan ordusunun bu illər ərzində güclü, təcrübəli, ən əsası, vətənpərvər döyüş zabitləri formalaşıb. Qarabağda, cəbhədə xidmət edən bu zabitlər mümkün müharibəni ön xəttə idarə edəcəklər. Yəni artıq bizim formalaşmış cəbhə sərkərdələrimiz var.

Tovuz hadisələri zamanı, çox təəssüf ki, bu cür igid zabitlərin bir neçəsini və ilk dəfə ordunun generalını şəhid verdik. Lakin general Polad Həşimovun və digər qəhrəman döyüşçülərin şəhadəti xalqın öz ordusuna sevgisini ortaya qoydu. Xalq öz ordusunu sevir, onu özünə doğma bilir.

Bütün yuxarıda qeyd olunan faktorlar, yəni ordunun hazırlığı, xalqın mütəşəkkil Qarabağ səfərbərliyi, könüllülərin fəallığı, xarici siyasətdəki vəziyyət, diasporun, eləcə də, xarici ölkələrin dəstəyi göstərdi ki, Azərbaycan indi böyük müharibəyə hərtərəfli şəkildə hazırdır.

Və nəhayət, sonda bir neçə kəlmə hər kəsin ürəyində olan “Qarabağda müharibə niyə başlamadı?” sualı barədə.

Əksər azərbaycanlıların ürəyindən keçən arzu məhz bu oldu: “Fürsətdir, ermənilərin Tovuza hücumlarına cavab olaraq cəbhə boyu əks-hücuma keçək, düşməni ağır məğlubiyyətə uğradıb torpaqlarımızdan qovaq”.

Bu, haqlı və yerində olan bir arzudur. Bu gün hər kəs bunu düşünür. Müharibə isə böyük mənada siyasətdir, qalibiyyətli müharibə üçün “bütün daşların yerinə oturması” lazımdır.

Bizə məlum olan bir fakt var: Bu təxribatı Tovuzda ilk olaraq ermənilər başlatdı. Deməli, sadə məntiqlə bu günlərdə müharibə və ya başqa adla, hərbi əməliyyatlar ermənilərin marağında olub. Əməliyyatların daha da genişlənməsi də bu məntiqlə onların əlinə işləyə bilərdi.

İntiqam, soyuq yeyilən yeməkdir. Səbr edib, uyğun zamanda son döyüşə başlamaq bizim əlimizdədir, artıq bununla bağlı hər cür hazırlığımız da var, yalnız uyğun zamanı gözləmək qalır.oxu.az

ŞƏRH YAZ
0

Post-pandemiya dövründə iqtisadi artımla bağlı proqnozlar açıqlanıb

Post-pandemiya dövründə iqtisadi artımla bağlı proqnozlar açıqlanıb
21:41
04.09.2020
658
Analitika
A
Post-pandemiya dövründə iqtisadi artımla bağlı proqnozlar açıqlanıb.

"Ölkə.Az" trend-ə istinadən xəbər verir ki, Maliyyə Nazirliyinin 2021-ci ilin dövlət və icmal büdcələrinin ilkin göstəricilərinə dair açıqlamasında bildirilir ki, post-pandemiya dövründə neqativ təsirlərin azaldığı şəraitdə ölkə iqtisadiyyatında əsas bərpa meyilləri ilə yanaşı ixracın şaxələnmə səviyyəsinin də artması gözlənilir.

Yerli istehsalın artırılması hesabına idxaldan asılılığı minimuma endirmək məqsədilə həyata keçirilən tədbirlər nəticəsində ölkədən ixrac edilən malların həcminin artacağı gözlənilir.

Rəqabətqabiliyyətli qeyri-neft məhsullarının istehsalı və ixracının təşviqi sahəsində bir sıra mühüm tədbirlərin həyata keçirilməsi fonunda ortamüddətli dövr ərzində xarici ticarət balansının mütəmadi artımı gözlənilir.

İqtisadiyyatın qeyri-neft sektorunun inkişafını sürətləndirmək və iqtisadiyyatın diversifikasiyasının genişləndirilməsi növbəti illərdə də əsas strateji iqtisadi prioritetlərdən biri olmağa davam edəcəkdir. Ölkə iqtisadiyyatının inkişafı istiqamətində həyata keçirilən kompleks tədbirlərin daha da sürətləndirilməsi ortamüddətli dövrdə qeyri-neft sektorunun inkişafını dəstəkləyəcəkdir və iqtisadi artımın əsas hərəkətverici qüvvəsi olacaqdır. Ortamüddətli dövrdə ÜDM-nin tərkibində qeyri-neft sektorunun payının 72,2 faizə, neft sektorunun payının isə 27,8 faizə bərabər olacağı proqnozlaşdırılır.

ŞƏRH YAZ
0

Beyrut partlayışı – “dağıntının” altından kimlər çıxacaq? — TƏHLİL

Beyrut partlayışı – “dağıntının” altından kimlər çıxacaq?
23:17
06.08.2020
2102
Analitika
A
Avqustun 4-də yerli vaxtla saat 18 radələrində Livanın paytaxtı Beyrutda dəhşətli partlayış baş verdi. Beyrut dənizlimanının 12 saylı anbarında baş verən partlayış nüvə bombası səviyyəsində dağıntılara səbəb oldu.

"Ölkə.Az" bildirir ki, bu günə olan məlumata əsən hadisə nəticəsində 137 nəfər dünyasını dəyişib. 5 mindən çox yaralı var. Ancaq hazırda axtarış-xilasetmə işləri davam etdiyi və 100-dən çox itkin şəxsin olması səbəbindən itkilərin sayının artacağı gözlənilir.

Atom bombası effekti

İlkin ehtimala görə partlayışa 2750 ton ammonium-nitrat maddəsi səbəb olub. Partlayış zəlzələ effekti verib, şəhərin bir qisimi dağıdıb. Partlayışın yaratdığı titrəmə Beyrutdan 240 km uzaqda olan Kipr adasında da hiss olunub. 10 kilometr kənarda isə zəlzələ kimi hiss olunub.

İlkin araşdırmalara əsasən partlayış nəticəsində 300 min insan evsiz qalıb. Partlayış limanda baş verdiyi üçün ətrafdakı sənayə və ticarət mərkəzləri, anbarlar dağılıb. Beyrut valisi Mərvan Abbud bildirib ki. partlayış Livan paytaxtında 10-15 milyard dollar ziyan vurub.

Qərb mediasının yazdığına görə, partlayışa səbəb olan maddə 2013-cü ildə Batumi limanından Mozabikə yola salınan “MV Rhosus” adlı Moldova bayrağı altında üzən gəmidə olan 2750 ton amonium-nitrat olub. Ancaq yolda gəmidə “ciddi istifadə pozuntusu”, liman xərclərinin ödənməməsi kimi şikayətlər səbəbindən Beyrut limanında gəmiyə həbs qoyulub. Bir müddətdən, daha dəqiqi 11 aydan sonra gəminin kapitanı Preşkov və heyət gəmidən buraxılır. 2014-cü ildə isə məhkmə qərarı ilə təhlükəli yük gəmidən boşaldılıb anbara yığılıb.

Beyrut limanı

Beyrut limanı hazırda dünyada iş qabiliyyətinə görə 171 aktiv yük limanı arasında 38-ci yerdədir. Eyni zamanda Yaxın Şərqdə 6-cı ən böyük və işlək dəniz limanı hesab olunur. Aralıq dənizi sahilində olan Beyrut Limanı İordaniya, Səudiyyə Ərəbistanı, İraq və digər körfəz ölkələrinin Aralıq dənizi ilə əsas bağlantısını təşkil edən limanlardan biridir.

Beyrut Limanı 2017-ci ildə 313 milyon dollar gəlir əldə edib. Həmçinin limandan Livan hökuməti 2017-ci ildə 124 milyon dollar xalis gəlir əldə edib. Limandan ildə 1,2 milyon konteyner daşınır.

Regionun ən böyük limanlarındna olan Beyrut limanında konteyner, avtomobil, quru və maye yük, anbarbarlar da daxil olmaqla sərnişin vağzalı olan 1,2 milyon kv.m əraziyə sahibdir. Eyni zamanda 1 milyon kv.m su hövzəsinə sahibdir. 5655 metr uzunluğunda sahil zolağını əhatə edir. Liman 12 anbardan ibarətdir. Bunların içərisində 120 min ton tutumu olan taxı anbarı da var. Yeri gəlmişkən, bəzi media orqanlarında partlayış nəticəsində Livanın ərzaq ehtiyatının məhv olduğu haqda iddialar ortaya atılsa da, hökumət ərzaq probleminin olmadığını bildirir.

İlk dəfə 1894-cü ildə fəaliyyətə başlayan Beyrut limanı 1925-60-cı illərdə fransızların idarəçiliyində olub. 1960-ı ildən Livan hökumətinə verilib. Ancaq 1975-ci ildən 1990-cı ilə qədər davam edən vətəndaş müharibəsində Beyrut şəhəri kimi liman da dağıdılıb və istifadəyə yararsız hala düşüb. Lakin müharibədən sonra yenidən bərpa olunaraq işə başlayıb.

Qəza, yoxsa qəsd?

İlkin versiyaya görə, partlayışa səbəb anbarda həyata keçirilən qaynaq işləri olub. Anbardakı açıqlardan mıəhsulun oğurlanmasının qarşısını almaq məqsədilə omonium-nitrat saxlanılan anbardakı dəliklərdə qynaq aparılan zaman yanğın baş verib və nəticədə partlayış olub.

Lakin bir çoxları, o cümlədən ABŞ prezidenti hadisədə qəsd ehtimalına işarə edir. Prezident Donald Tramp deyib ki, “hazırda Beyrutdakı partlayışın hücum olub-olmadığını heç kim bilmir”.

ABŞ Müdafiə Naziriyi Beyrut limanındakı partlayışla bağlı araşdırma aparır. ABŞ prezidenti partlayışla bağlı ilk mesajında “qorxunc hücum” ifadəsini işlədib.

Eyni zamanda Livan prezidenti hökumətə hadisənin araşdılması və günahkarların müəyyən edilməsi 4 gün vaxt təyin edib. Liman rəhbərliyi isə ev həbsinə alınıb.

Livanın keçmiş baş naziri Səəd Həririnin liderlik etdiyi “Mustəqbəl” (Gələcək) Hərəkatı partlayışla bağlı şübhəli məqamların olduğunu iddia edir. Onlara görə partlayış “hücum” da ola bilər.oxu.az

Hadisədən dərhal sonra bir neçə istiqamətdə şübhəlilər meydana çıxıb. Bunlar İsrail, Hizbullah və ABŞ-dır. Partlayışın baş verdiyi 12 saylı bölmənin Hizbullaha məxsus olması iddiaları, eyni zamanda videogörüntülərdə ilk kiçik yanğından sonra kənardan naməlum cismin yanğın yerinə uçması və bundan sonra böyük partlayışın baş verməsi, eləcə də bəzi mütəxəssislərin omonium-nitratın kənardan müdaxilə olmadığı təqdirdə bu şəkildə partlaya bilməyəcəyi ilə bağlı rəyləri şübhə dumanını daha da qatılaşdırıb.

Bəzilərinə görə, limanı İsrail vurub. Bu iddianı gücləndirən element İsrail baş nazirinin 2018-ci ildə BMT-də çıxışı zamanı Livan paytaxtı Beyrutun xəritəsində bəzi iddialara görə məhz liman ərazisini göstərərək burada Hizbullaha məxsus silah anbarının olduğu iddia edib. Lakin səl fotoda Netanyahunun Beyrutun fərqli rayonuna işarə etdiyi məlum olub.

Başqa bir versiyaya görə isə partlayışın arxasında Livan hökuməti ilə Mərkəzi Bank arasında gizli münaqişə dayanır. Son partlayış daxili siyasi mübarizədə ciddi rol oynayacaq və eləcə də bəzi problemlərin üstünü örtmək üçün vasitə olacaq.

Söhbət ondan gedir ki, Livanda iqtisadi vəziyyət sürətlə pisləşib. İyunun əvvəlində Livanda ABŞ dolları qəflətən 50 faiz bahalaşıb. 1 ABŞ dolları 4 min Livan lirəsindən 6 minə yüksəlməsi onsuz da ağır olan iqtisadi vəziyyəti daha da pisləşdirib. Əhali qiymətlərin və həyat şərtlərinin bahalı olduğu Livanda hökumət və Mərkəzi Bank əleyhinə şüarlar səsləndiriblər.

Livanda dövlət borcu 90 milyard dolları ötüb. Hətta hökumətin defolt olacağı ilə bağlı iddialar gündəmə gəlsə də, Baş nazir Diyab hökumətin fəaliyyət göstərəcəyini deyib. Livan hökuməti BVF-dən ildə 2 milyard dollar olmaqla 10 milyard dollar kredit almaq üçün danışıqlar aparır.

İyulun 1-də Livanda davam edən iqtisadi böhran nəticəsində çörək qiymətləri 33 faiz bahalaşıb. 900 rqamlıq çörəyin qiyməti 1500 lirədən 2 min lirəyə qaldırılıb.

Hökumət ərzaq qıtlığını Livandakı 1 milyon suriyalı qaçqın və ərzağın Suriyaya satılması ilə izah edir. Ərəb mediası isə Hizbullahın 7 ildir Suriyada savaşdığını və Livandan ərzağı Suriyaya satdığını və dolayısı ilə iqtisadi vəziyyətin ağırlaşmasında Hizbullah və İran amilini qabardır. Burda bir həqiqi məqam ondan ibarətdir ki, Hizbullaha görə son illərdə ABŞ Livana yardımları azaldır. Hizbullahın parlament və hökumətdə təmsil olunması Vaşinqtonu narazı salır.

Digər tərəfdən, qurudan yalnız Suriya və İsraillə sərhədi olan Livanın yeganə faktiki quru əlaqəsi Suriya üzərindən həyata keçirir. Mühairbə səbəbindən bu əlaqələr məhdudlaşıb və Livan 1 milyondan çox suriyalı qaçqın qəbul etməklə daha da pis vəziyyətə düşüb.

Digər tərəfdən, ABŞ, İsrail və regional müttəfiqləri İranı Livandan sıxışdırıb çıxarmaq üçün Hizbullahı zəiflətməyə çalşır. Hizbullah isə xeyli güclüdür və üstəlik Taif anlaşması (1989) Hizbullaha Livanda silahlı qüvvə saxlamaq hüququ verir. Bu səbəbdən də son 3 ildə Hizbullahın zəiflədilməsi prosesində Livana təzyiqlər həyata keçirilir. Ancaq mauruni keçmiş ordu generalı prezident Mişel Aun Hizbullahla bir sıra məsələlərdə anlaşdığı üçün Qərbin təzyiqlərinə boyun əymir. Lakin görünür ki, Livanın uzun zaman müqavimtə göstərməsi də çətin olacaq.

Partlayışın “altında qalanlar”

Görünür ki, bu hadisə tezliklə ciddi siyasi müstəvidə qalmaqala çevriləcək. İyunun 6-da Beyrutda baş verən etiraz aksiyaları sosial-siyasi şüarlarla başlasa da. Sonradan məzhəb gərginlyinə və Hizbullah əleyhinə çevrildi. Təbii ki, qarşı tərəfdə öz arqumentləri və imkanları ilə müdafiə olunmağa çalışır.

Bu hadisənin də Livanda daxili siyasətdə materiala çevriləcəyi və siyasi rəqiblər arasında qarşılıqlı ititham vasitəsinə çevrilməsi gözlənilir. Məhz bu səbəbdən də partlayışın siyasi təsirinin bundan sonra hiss olunacağı ehtimal yüksəkdir. Xüsusən də bu hadisədən sonra xarici ölkələrin yenidən Livana hərbi və təhlükəsizlik qüvvələri yerləşdirməsi ehtimalı yüksəlir.

Yeri gəlmişkən, bu gün Livan parlamentinin spikerinin müavini (Livan siyasi sisteminə əsasən prezident müuruni xristian, baş nazir sünni, məclis sədri isə şiə olmalıdır – müəllif.), xristian siyasətçi Elie Ferzli beyrut limanındakı partlayışı araşdırma qüçün beynəlxalq komisisya dəvət edilməsinə qarşı çıxıb. O, bunu Livan dövlətinin gözdən salınması addımı kimi qiymtələndirib.

Livan Qabaqcıl Sosialist Partiyasının lideri, druz siyasətçi Vəlid Cumbulat isə Beyrut partlayışıilə bağlı beynəlxalq istintaq komissiyasının yaradılmasını və yaxın zamanlarda məzhəb əsaslı olmayan seçkilərin keçirilməsi çağırışı edib. Həmçinin mövcud hökuməti tənqid edib.Artıq Livanda siyasi gərginlyin ilk addımlarının atıldığını demək olar.

Yeri gəlmişkən, Livan beynəlxalq məhkəməsi 2005-ci ildə terror nəticəsində öldürülmüş baş nazir Rəfiq Həririnin işi ilə bağlı avqustun 7-də yekun qərarı açıqlamalı idi. Ancaq partlayış səbəbindən qərar 18 avqusta təxirə salınıb.

Məhz 2005-ci ilin fevralında R.Həririnin öldürülməsindən sonra beynəlxalq təzyiqlərdən sonra Suriya ordularını Livandan çıxarmalı olub. Uzun müddət terrora görə Suriay ittiham olunsa da, rəsmi Dəməşq bu ittihamları rədd edib. R.Həriri sui-qəsdindən çıxış etmiş olsaq, Livanda növbəti siyasi partlayışın olacağını deyə bilərik.

ŞƏRH YAZ
0
BAĞLA
X Mostbet