Trampın verdiyi mesaj: Avrasiyanın təhlükəsizlik qalxanı-Bakı
Bunu Ölkə.az-a açıqlamasında Milli Məclisin Müdafiə, təhlükəsizlik və korrupsiya ilə mübarizə komitəsinin sədri Arzu Nağıyev deyib.
Komitə sədri bildirib ki, ABŞ Prezidenti Donald Trampın “Bakı Enerji Həftəsi” münasibətilə Prezident İlham Əliyevə ünvanladığı məktub və Vaşinqton nümayəndələrinin Bakıda səsləndirdiyi mesajlar da məhz bu yeni geosiyasi reallığın göstəricisidir: “ABŞ administrasiyası Azərbaycanın yalnız enerji tərəfdaşı deyil, həm də regional və qlobal təhlükəsizliyə təsir edən strateji aktor olduğunu açıq şəkildə nümayiş etdirir.
Əslində son illər dünyada baş verən proseslər göstərdi ki, enerji təhlükəsizliyi artıq sadəcə iqtisadi məsələ deyil. Enerji marşrutları üzərində nəzarət, alternativ enerji dəhlizlərinin formalaşdırılması və etibarlı tərəfdaşların mövcudluğu beynəlxalq təhlükəsizlik sisteminin əsas elementlərindən birinə çevrilib. Xüsusilə Ukrayna müharibəsindən sonra Avropa enerji təhlükəsizliyi məsələsində ciddi risklərlə üzləşdi və bu şəraitdə Azərbaycanın əhəmiyyəti sürətlə artmağa başladı.
Bu gün Azərbaycan Avropanın enerji təhlükəsizliyinin təmin edilməsində açar ölkələrdən biri kimi çıxış edir. Bakı-Tbilisi-Ceyhan neft kəməri, Cənub Qaz Dəhlizi, TANAP və TAP layihələri artıq yalnız iqtisadi layihə deyil, geosiyasi təhlükəsizlik infrastrukturu hesab olunur. Çünki bu layihələr Avropanın enerji mənbələrinin şaxələndirilməsinə, enerji asılılığının azalmasına və qlobal enerji bazarında sabitliyin qorunmasına xidmət edir.
Lakin Azərbaycanın rolu bununla məhdudlaşmır. Prezident İlham Əliyevin həyata keçirdiyi çoxşaxəli xarici siyasət nəticəsində Bakı Şərqlə Qərbi birləşdirən mühüm geosiyasi platformaya çevrilib. Azərbaycan həm Türk dünyası, həm Avropa, həm Mərkəzi Asiya, həm də Yaxın Şərq üçün strateji bağlantı nöqtəsi funksiyasını yerinə yetirir”.
O əlavə edib ki, məhz bu səbəbdən Vaşinqtonun Bakıya verdiyi önəm təkcə enerji maraqları ilə izah olunmur: “ABŞ anlayır ki, Azərbaycanın iştirakı olmadan Cənubi Qafqazda uzunmüddətli sabitlik yaratmaq, Avrasiya nəqliyyat və enerji marşrutlarının təhlükəsizliyini təmin etmək çətin olacaq.
Donald Trampın məktubunda Azərbaycan-Ermənistan sülh prosesinin regional enerji inteqrasiyası ilə əlaqələndirilməsi də xüsusi diqqət çəkir. Bu yanaşma göstərir ki, ABŞ administrasiyası regionda sülhün əsas təminatçılarından birinin iqtisadi və enerji əməkdaşlığı olduğunu hesab edir. Yəni enerji layihələri artıq yalnız iqtisadi gəlir mənbəyi deyil, eyni zamanda münaqişələrin qarşısını alan və dövlətləri əməkdaşlığa məcbur edən təhlükəsizlik mexanizminə çevrilir.
Bu kontekstdə Zəngəzur dəhlizinin xüsusi strateji əhəmiyyəti ortaya çıxır. Prezident İlham Əliyevin vurğuladığı kimi, Şərq-Qərb dəhlizi uğurla fəaliyyət göstərir və Zəngəzur dəhlizi bu sistemin yeni mühüm qolu olacaq. Bu layihənin reallaşması yalnız Azərbaycan və Türkiyə üçün deyil, bütövlükdə Avrasiya məkanı üçün yeni geosiyasi və geoiqtisadi reallıq formalaşdıracaq.
Çünki Zəngəzur dəhlizi Asiya ilə Avropanı birləşdirən ən təhlükəsiz və qısa marşrutlardan birinə çevrilə bilər. Bu isə təkcə ticarət və logistika baxımından deyil, həm də regional təhlükəsizlik baxımından mühüm amildir. Kommunikasiyaların açılması region ölkələri arasında qarşılıqlı asılılığı artırır, bu isə münaqişə risklərini azaldır və sabitliyi gücləndirir.
Azərbaycanın qlobal təhlükəsizlik baxımından əhəmiyyətini artıran digər mühüm faktor isə Bakının balanslaşdırılmış siyasət yürütməsidir. Azərbaycan həm Qərblə, həm Türk dünyası ilə, həm də digər regional güclərlə əməkdaşlıq modelini qorumağa çalışır. Bu yanaşma Bakını qlobal qarşıdurmaların deyil, əməkdaşlıq platformalarının mərkəzinə çevirir.
“Bakı Enerji Həftəsi”nin artıq beynəlxalq geosiyasi platformaya çevrilməsi də bunun göstəricisidir. Dünyanın aparıcı enerji şirkətlərinin, investorların və dövlət rəsmilərinin Bakıda bir araya gəlməsi Azərbaycanın beynəlxalq sistemdə artan rolunun təsdiqidir.
ABŞ Dövlət katibinin iqtisadiyyat, enerji və biznes məsələləri üzrə köməkçisi Kaleb Orrun Bakıya səfəri, Vaşinqtonun Azərbaycanla strateji tərəfdaşlığı genişləndirmək istəyi və Donald Trampın məktubu onu göstərir ki, ABŞ Azərbaycanın regional təhlükəsizlik arxitekturasında rolunu daha geniş miqyasda qiymətləndirməyə başlayıb.
Bu gün Azərbaycan yalnız enerji ixrac edən ölkə deyil. Bakı yeni dünya düzənində təhlükəsizlik, enerji sabitliyi, logistika və regional əməkdaşlıq sisteminin əsas mərkəzlərindən birinə çevrilməkdədir.
Prezident İlham Əliyevin həyata keçirdiyi enerji və xarici siyasət strategiyası artıq təkcə iqtisadi model deyil. Bu strategiya Avropanın enerji təhlükəsizliyinə, Avrasiyada sabitliyə və qlobal əməkdaşlıq sisteminin formalaşmasına xidmət edən geosiyasi konsepsiyadır.
Məhz buna görə də Tramp administrasiyasının Bakıya verdiyi önəm təsadüfi deyil. Vaşinqton anlayır ki, yeni dünya düzənində Azərbaycanın rolu yalnız artacaq və Bakı həm regional, həm də qlobal təhlükəsizlik sistemində əsas aktorlardan birinə çevriləcək”.
Mürtəza
