Bakı yeni qlobal model təklif edir: enerji + logistika + rəqəmsal texnologiya + təhlükəsizlik və…

Bunu Ölkə.az-a açıqlamasında Milli Məclisin deputatı Əlibala Məhərrəmzadə deyib.
Onun sözlərinə görə,  bu gün Bakı yeni enerji erası üçün alternativ model təqdim edir. “Bu model yalnız enerji satışına deyil, enerji üzərindən geosiyasi sabitlik, regional əməkdaşlıq, iqtisadi inteqrasiya və təhlükəsizlik sisteminin qurulmasına əsaslanır”, - o vurğulayıb.

Deputat əlavə edib ki,  Azərbaycan artıq klassik enerji ölkəsi statusundan çıxaraq çoxşaxəli enerji və texnologiya mərkəzinə çevrilmək mərhələsinə daxil olub: “Prezident İlham Əliyevin və SOCAR rəhbərliyinin çıxışlarında açıq şəkildə görünür ki, ölkənin strateji xətti yalnız neft və qaz gəlirlərinə əsaslanmır. Əksinə, həmin resurslardan əldə olunan imkanlar yeni mərhələyə-bərpaolunan enerji, rəqəmsal iqtisadiyyat, süni intellekt və məlumat mərkəzləri erasına keçid üçün istifadə olunur.

Bu yanaşma Azərbaycanın enerji siyasətini digər enerji ixracatçılarından fərqləndirən əsas amildir. Çünki Bakı enerji resurslarını məqsəd yox, vasitə hesab edir. Əsas məqsəd isə Avrasiyada dayanıqlı əməkdaşlıq platforması qurmaq, Şərqlə Qərbi birləşdirən yeni iqtisadi və təhlükəsizlik körpüsünə çevrilməkdir”.

 Ə. Məhərrəmzadə qeyd edib ki, Azərbaycanın geosiyasi üstünlüyü ilk növbədə onun yerləşdiyi strateji coğrafiya ilə bağlıdır: “Xəzər hövzəsini Avropa ilə birləşdirən əsas marşrutun mərkəzində yerləşən Azərbaycan bu gün Orta Dəhlizin əsas sütununa çevrilib. Bakı-Tbilisi-Ceyhan, Bakı-Supsa, TANAP və TAP layihələri təkcə enerji layihələri deyil, eyni zamanda yeni geosiyasi düzənin dayaqlarıdır.

Bu layihələr sayəsində Azərbaycan Avropanın enerji təhlükəsizliyində həyati əhəmiyyət daşıyan ölkəyə çevrilib. Bu gün Azərbaycan qazının 16 ölkəyə ixrac olunması, onların 10-nun Avropa İttifaqı üzvü olması Bakının Avropa üçün strateji tərəfdaş statusunu daha da gücləndirir.
Xüsusilə Rusiya qazından asılılığın azaldılması siyasəti fonunda Cənub Qaz Dəhlizi Avropanın alternativ enerji təhlükəsizliyi sisteminin əsas sütunlarından biri hesab olunur. Ukraynalı rəsmilərin Azərbaycanın Avropaya qaz dəstəyi ilə bağlı verdiyi açıqlamalar da göstərir ki, Bakı artıq yalnız regional deyil, qlobal enerji təhlükəsizliyinin əsas təminatçılarından birinə çevrilir.
Lakin Azərbaycanın yeni strategiyası yalnız qaz ixracı ilə məhdudlaşmır. Bakı enerji dəhlizlərini “yaşıl enerji dəhlizlərinə” çevirmək niyyətini ortaya qoyur. Qara dəniz enerji kabeli, Azərbaycan-Gürcüstan-Türkiyə-Bolqarıstan elektrik bağlantısı və Xəzərin şərqindən Avropaya uzanacaq yaşıl enerji xətti bunun əsas elementləridir.

Bu layihələr Azərbaycanın gələcəkdə Avropaya yalnız qaz deyil, elektrik enerjisi və “yaşıl enerji” ixrac edən ölkəyə çevriləcəyini göstərir. Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda yaradılan hidroenerji potensialı isə Azərbaycanın postmüharibə inkişaf modelinin əsas hissəsinə çevrilir.
Burada ən mühüm məqamlardan biri isə Bakının enerji təhlükəsizliyi ilə nəqliyyat təhlükəsizliyini birləşdirməsidir. Orta Dəhliz, Zəngəzur dəhlizi və yeni logistika xətləri enerji marşrutları ilə paralel inkişaf etdirilir. Bu isə Azərbaycanı yalnız enerji tranzitçisi deyil, Avrasiyanın əsas geoiqtisadi qovşaqlarından birinə çevirir”.

 Deputat bildirib ki, Azərbaycanın təqdim etdiyi modelin əsas xüsusiyyətlərindən biri də təhlükəsizliklə iqtisadiyyatı paralel inkişaf etdirməsidir: “Rəsmi Bakı göstərir ki, güclü iqtisadiyyat güclü ordu, güclü diplomatiya və regional təsir imkanları yaradır. 44 günlük Vətən müharibəsində qazanılan qələbə də məhz enerji gəlirlərinin düzgün idarə olunmasının nəticəsi kimi təqdim olunur.

Bu gün Azərbaycanın xarici borcunun ÜDM-in cəmi 6 faizi həcmində olması, strateji valyuta ehtiyatlarının xarici borcu 18 dəfə üstələməsi, yoxsulluğun və işsizliyin minimum səviyyəyə enməsi göstərir ki, enerji gəlirləri yalnız istehlaka deyil, dövlətin uzunmüddətli dayanıqlığına yönəldilib.

Məhz buna görə Azərbaycan indi yeni mərhələyə keçir. Bu mərhələnin əsas istiqamətləri süni intellekt, məlumat mərkəzləri, rəqəmsal enerji idarəçiliyi və texnoloji transformasiyadır. SOCAR-ın artıq enerji şirkətindən texnologiya və enerji ekosisteminə çevrilmək strategiyası da bunu təsdiqləyir.

Əslində Bakı yeni qlobal model təklif edir:
enerji + logistika + rəqəmsal texnologiya + təhlükəsizlik + diplomatiya.
Bu model Avrasiyada yeni əməkdaşlıq arxitekturasının əsasını təşkil edə bilər.
ABŞ-ın, Avropa İttifaqının, Türkiyənin və Mərkəzi Asiya ölkələrinin Azərbaycanla əməkdaşlığı genişləndirməsi də təsadüfi deyil. Çünki Bakı hazırda Qərblə Şərq arasında qarşıdurma deyil, əməkdaşlıq platforması qurmağa çalışan nadir mərkəzlərdən biridir.
Prezident Donald Trampın məktubunda Azərbaycanın enerji təhlükəsizliyi sahəsində lider ölkə kimi qiymətləndirilməsi və regional enerji inteqrasiyasının sülhün əsas sütunu adlandırılması da Bakının artıq yalnız regional aktor deyil, qlobal strateji tərəfdaş kimi qəbul olunduğunu göstərir.
Yeni dünya düzənində enerji artıq sadəcə iqtisadi məsələ deyil. Enerji təhlükəsizlik, diplomatiya, texnologiya və geosiyasi təsir vasitəsinə çevrilib. Azərbaycan isə bu yeni reallığı ən tez anlayan və ona uyğunlaşan dövlətlərdən biri kimi ön plana çıxır.

Bakı artıq neft paytaxtından daha böyük missiyaya doğru irəliləyir: Avrasiyanın enerji, logistika və geosiyasi sabitlik mərkəzinə çevrilmək missiyasına”.

Mürtəza