Dünyanın hər yerindədir, təhlükə böyüyür - Növbəti epidemiya göbələkdən yaranacaq?
Ölkə.Az xarici KIV-ə istinadla xəbər verir ki, səhiyyə ekspertləri son illərdə koronavirus və digər xəstəliklərlə bağlı insanların immunitet sisteminin zəiflədiyini bildirirlər.
Buna paralel olaraq göbələk infeksiyalarından ölüm hallarının artdığı da vurğulanır.
ABŞ Xəstəliklərə Nəzarət və Qarşısının Alınması Mərkəzlərinin məlumatlarına görə, 1970-ci illərdə hər il yüzlərlə insan göbələk infeksiyalarından ölürdüsə, təkcə ABŞ-da bu rəqəm 2021-ci ildə 1000 nəfər təşkil edib.
Təhlükə təkcə immunitet sisteminin zəifləməsi deyil. Qlobal istiləşmə artdıqca bəzi göbələklərin gücü də artır.
ABŞ-ın Mərkəzi Florida Universitetindən göbələk genetiki Yan Vil iqlim dəyişikliyi ilə təhlükənin artacağını vurğulayır.
Tədqiqatlar göstərir ki, bəzi patogen göbələklər iqlim dəyişikliyi səbəbindən coğrafi ərazilərini genişləndirirlər.
Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatında (ÜST) antimikrobiyal müqavimət sahəsində aparıcı tədqiqatlar aparan Dr. Hinan Balki vəziyyətin ciddiliyini bu sözlərlə izah edir:
“Göbələk infeksiyaları getdikcə daha çox yayılır. Həmçinin, müalicələrə əvvəlkindən daha çox müqavimət qazanır. Beləliklə, göbələk infeksiyaları bütün dünyada ciddi ictimai sağlamlıq probleminə çevrilib”.
Qlobal Fəaliyyət Fondu hər il 300 milyondan çox insanın göbələk infeksiyalarına yoluxduğunu, 1,6 milyon insanın öldüyünü qeyd edir. Fondun son hesabatında daha 25 milyon insanın ölmək və ya görmə qabiliyyətini itirmək riski olduğu vurğulanır.
ÜST-ün hesabatına görə, “Aspergillus fumigatus” və “Candida auris” kimi göbələk növləri ən çox narahatlıq doğuran 19 növlərdəndir.
Qeyd edək ki, tarixdə ilk göbələk infeksiyası 1951-ci ildə Fransanın cənubundakı Pont-Saint-Esprit bölgəsində yaranıb. 4000 sakini olan şəhərin 20%-də müşahidə edilən halüsinasiyalar onların qusma və əzalarında dəhşətli ağrılara səbəb olub.
Hadisələr nəticəsində 5 nəfər hallüsinasiya görərək intihar edib. 300-dən çox insanda fizioloji zədələr olub, 50-yə yaxın insan ruhi xəstəxanalara yerləşdirilib.
Araşdırmalara görə, hadisəyə çörək istehsalında istifadə edilən çovdar ununun tərkibindəki “Ergot” göbələyi səbəb olub.
Günay
