Beyində narahatlığı "söndürən" sinir dövrəsi aşkar edildi
Yeni araşdırma göstərib ki, narahat davranışla əlaqəli beyin dövrəsi aktivləşdirilib-deaktiv edilə bilər. Alimlər İspaniyanın Elçe şəhərində yerləşən Migel Ernandes Universitetindən bildiriblər ki, beynin çox kiçik bir dövrəsində balansın bərpası siçanlarda narahatlıq, sosial çəkilmə və depressiv davranışları dayandırıb.
Ölkə.az xəbər verir ki, məlumatı "Inc” yayıb.
Tədqiqat emosional tənzimləməyə cavabdeh olan amiqdala (badamabənzər cisim) üzərində aparılıb. Xuan Lerma rəhbərliyindəki Sinasaptik Fiziologiya Laboratoriyasının komandası amiqdalanın bazolateral hissəsində yerləşən neyron qruplaşmasının emosional və sosial davranışlara ciddi təsir göstərdiyini müəyyən edib.
"Biz artıq bilirdik ki, amiqdala narahatlıq və qorxu formalaşmasında iştirak edir, lakin indi biz konkret neyron populyasiyasını müəyyən etdik. Bu neyronların balanssız aktivliyi belə patoloji davranışların yaranması üçün kifayətdir”, deyə Lerma bildirib.
Tədqiqatçılar yüksək səviyyədə Grik4 geni ifadə edən genetik dəyişdirilmiş siçanlardan istifadə ediblər. Milli Tibb Kitabxanasının məlumatına görə, bu gen neyropsixiatrik vəziyyətlər və antidepressantlara reaksiyalarla əlaqəlidir. Grik4 artımı beyində GluK4 reseptorlarının sayını artırır. Bu reseptorlar neyronların oyanıqlığını, əhval-ruhiyyəni və yaddaşı tənzimləyir.
GluK4 səviyyəsinin yüksəlməsi neyronlararası əlaqəni pozaraq psixi pozuntular, o cümlədən autizm və şizofreniya ilə əlaqəli dəyişikliklərə səbəb ola bilər.
Alimlər müəyyən ediblər ki, GluK4-ün həddindən artıq ifadəsi bazolateral amiqdalada yüksək oyanıqlıq yaradır və bu, güclü qorxu reaksiyası və sosial qaçınma davranışı ilə müşayiət olunur. Bundan əlavə, sinir əlaqələrinin yetkinləşməsini ləngidərək informasiya emalını pozur.
Tədqiqatçılar GluK4 səviyyəsini normal həddə endirdikdə neyronlararası əlaqə bərpa olunub və sinir şəbəkəsi daha stabil işləməyə başlayıb.
"Bu sadə düzəliş narahatlıq və sosial defisitlə bağlı davranışları dəyişmək üçün kifayət etdi və bu, diqqətəlayiqdir”, deyə ilk müəllif Alvaro Qarsiya "Science Daily”yə bildirib.
Dəyişiklikləri qiymətləndirmək üçün siçanların açıq sahələri araşdırma və yad siçanlarla sosial qarşılıqlı əlaqə meyli ölçülüb. GluK4 səviyyəsi normallaşdırıldıqda heyvanlar daha cəsarətli davranıb və sosial aktivlikləri artıb.
Alimlər eyni mexanizmin genetik dəyişdirilməmiş, lakin yüksək narahatlıq nümayiş etdirən siçanlarda da sınaqdan keçirildiyini bildiriblər. Nəticədə bu müdaxilə onların da narahatlıq səviyyəsini azaldıb.
Tapıntılar gələcək psixi sağlamlıq müalicələri üçün yeni imkanlar yaradır və konkret neyron qruplarını hədəf almağa imkan verə bilər. Bu, bəzi psixoloji pozuntuların kök səbəbinə yönəlmiş daha dəqiq terapiyaların inkişafına yol aça bilər.
"Bu spesifik neyron dövrələrini hədəfləmək affektiv pozuntular üçün daha effektiv və lokalizə olunmuş müalicə strategiyası ola bilər”, deyə Lerma qeyd edib.(qaynarinfo)
