Bakıya doğru, yoxsa təcridə? Ermənistanın tarixi seçim anı
“Ermənistanda keçiriləcək parlament seçkilərinə artıq sayılı günlər qalır. Lakin bu seçkiləri adi daxili siyasi proses kimi qiymətləndirmək doğru olmazdı. Əslində, Ermənistan seçkiləri Cənubi Qafqazda maraqları toqquşan qlobal və regional güclərin geosiyasi mübarizəsinin növbəti mərhələsi kimi xarakterizə edilə bilər”.
Bunu Ölkə.az-a açıqlamasında deputat Arzuxan Əlizadə deyib.
O qeyd edib ki, seçkilər yaxınlaşdıqca Ermənistan təkcə siyasi rəqabətin deyil, həm də müxtəlif güc mərkəzlərinin təsir uğrunda mübarizəsinin məkanına çevrilir: “Xüsusilə uzun illər Rusiyanın Cənubi Qafqazdakı əsas dayaqlarından biri olmuş İrəvanın son dövrlərdə Moskvanın orbitindən uzaqlaşmaq cəhdləri Kremlin ciddi narahatlığına səbəb olub”.
Deputat əlavə edib ki, bu gün Rusiya Ermənistan üzərində təsir imkanlarını qoruyub saxlamaq üçün müxtəlif vasitələrdən istifadə edir: “Son aylarda İrəvana qarşı müşahidə olunan informasiya kampaniyaları, siyasi təzyiqlər, iqtisadi rıçaqlardan istifadə və hibrid təsir metodları məhz bu strategiyanın tərkib hissəsi kimi qiymətləndirilə bilər. Kreml anlayır ki, Ermənistanın Qərbə inteqrasiyası və Rusiyanın təsir dairəsindən çıxması Moskvanın Cənubi Qafqazdakı mövqelərini daha da zəiflədə bilər.
Digər tərəfdən, Ermənistan cəmiyyətində və hakimiyyətində də müəyyən reallıqlar formalaşmağa başlayıb. İrəvan artıq anlayır ki, hər hansı xarici gücün forpostu statusunda qalmaq dövlətçilik baxımından ciddi məhdudiyyətlər yaradır. Müstəqil xarici siyasət yürütmək, iqtisadi inkişafı təmin etmək və regional layihələrdən faydalanmaq üçün Ermənistanın öz milli maraqlarına əsaslanan siyasət formalaşdırması zərurətə çevrilib.
Məhz buna görə də qarşıdan gələn seçkilər Ermənistan üçün sadəcə hakimiyyət uğrunda mübarizə deyil, həm də strateji seçim anıdır. Ermənistan ya köhnə geosiyasi asılılıq modelini davam etdirəcək, ya da regionda yeni əməkdaşlıq və inteqrasiya imkanlarını dəyərləndirəcək”.
Deputat onu da bildirib ki, bu seçkilərin nəticələri Azərbaycan və Türkiyə üçün də xüsusi əhəmiyyət daşıyır: “Çünki Cənubi Qafqazda dayanıqlı sülhün formalaşması, Bakı ilə İrəvan arasında yekun sülh sazişinin imzalanması və regionun iqtisadi inteqrasiyası böyük ölçüdə Ermənistanın seçkidən sonrakı siyasi kursundan asılı olacaq.
Son illər baş verən hadisələr göstərdi ki, Ermənistanın təhlükəsizliyi və iqtisadi inkişafı regiondan kənar güclərin vədlərindən daha çox qonşularla münasibətlərin normallaşdırılmasından keçir. Nə Avropa, nə ABŞ, nə də Rusiya Ermənistanın qarşısında duran fundamental problemləri onun əvəzinə həll edə bilməz. Bu problemlərin həlli ilk növbədə Azərbaycan və Türkiyə ilə münasibətlərin normallaşdırılması, kommunikasiyaların açılması və regional əməkdaşlıq formatlarına qoşulmaqdan keçir.
Bu baxımdan Ermənistandakı revanşist qüvvələr də reallıqları düzgün qiymətləndirməlidirlər. Regionda yaranmış yeni siyasi və hərbi reallıqları nəzərə almadan aparılan siyasət Ermənistanı inkişaf yoluna deyil, növbəti dəfə xarici asılılığa və geosiyasi dalana sürükləyə bilər.
Əslində, qarşıdakı seçkilər təkcə Ermənistanın gələcəyini deyil, bütövlükdə Cənubi Qafqazın gələcək təhlükəsizlik arxitekturasını müəyyənləşdirəcək amillərdən biridir. Bu mənada seçkiləri bölgədə sülh və sabitliyin bir növ sınağı kimi də qiymətləndirmək mümkündür.
İrəvan qarşısında duran seçim aydındır: ya regional əməkdaşlıq, sülh və inkişaf yolu, ya da geosiyasi qarşıdurmaların davam etdiyi uzunmüddətli təcrid siyasəti. Azərbaycan isə bütün mümkün ssenarilərə hazır olduğunu dəfələrlə nümayiş etdirib. Buna görə də Ermənistan rəhbərliyi və siyasi qüvvələri emosiyalarla deyil, regionun gələcəyini müəyyən edən strateji reallıqlarla hərəkət etməlidirlər.
Çünki Cənubi Qafqazın gələcəyi qarşıdurmada deyil, əməkdaşlıqda, rəqabətdə deyil, qarşılıqlı maraqlara əsaslanan sülhdə qurula bilər”.
Mürtəza
