Avrasiyanın geoiqtisadi xəritəsini yenidən cızan Bakı

“Bakı Enerji Həftəsi”nin yekunları Azərbaycanın Avrasiyanın enerji, nəqliyyat və strateji əməkdaşlıq xəritəsində oynadığı rolun yeni mərhələyə keçdiyini göstərdi.

 Bunu Ölkə.az-a açıqlamasında Milli Məclisin İnsan hüquqları komitəsinin sədri Zahid Oruc deyib.

Enerji forumundan geosiyasi platformaya
Deputat bildirib ki, “Bakı Enerji Həftəsi” çərçivəsində keçirilən 31-ci Beynəlxalq Xəzər Neft və Qaz Sərgisi “Caspian Oil and Gas”, 14-cü Xəzər Beynəlxalq Təmiz Enerji Sərgisi “Caspian Power” və 31-ci “Baku Energy Forum”un uğurla başa çatması Azərbaycanın beynəlxalq enerji gündəmindəki rolunu bir daha təsdiqlədi. “Lakin bu tədbirlərin əhəmiyyəti yalnız enerji sektorunun sərhədləri ilə məhdudlaşmır. Qlobal enerji bazarlarında qeyri-müəyyənliyin artdığı, Rusiya–Ukrayna müharibəsinin davam etdiyi və Yaxın Şərqdə gərginliyin yüksəldiyi bir dövrdə Bakı enerji təhlükəsizliyi, nəqliyyat bağlantıları və regional sabitlik məsələlərinin müzakirə olunduğu strateji platformaya çevrilib”, - o qeyd edib.

Prezident İlham Əliyevin çıxışının əsas mesajları
Deputat əlavə edib ki, Prezident İlham Əliyevin forumdakı çıxışı Azərbaycanın enerji siyasətinin keçmişi, bu günü və gələcəyi barədə kompleks baxış təqdim etdi: “Çıxışda dörd əsas istiqamət ön plana çıxdı.

•    Keçilən yolun qiymətləndirilməsi
Azərbaycan enerji resurslarından səmərəli istifadə edərək müstəqil dövlətçiliyin möhkəmlənməsinə, iqtisadi sabitliyin təmin olunmasına və uzunmüddətli inkişaf strategiyasının formalaşmasına nail olub.

•    Suverenlik və təhlükəsizlik
Enerji siyasəti təkcə iqtisadi deyil, həm də milli təhlükəsizlik aləti kimi təqdim olundu. Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin bərpası, eləcə də Cənubi Qafqazda yeni geosiyasi reallığın formalaşması bu strategiyanın mühüm nəticələri kimi vurğulandı.

•    Regional və qlobal inteqrasiya
Azərbaycanın enerji diplomatiyası Avropanın enerji təhlükəsizliyinə töhfə verməklə yanaşı, Cənubi Qafqazda əməkdaşlıq və qarşılıqlı asılılıq mühiti yaradıb. Bakı bu siyasət sayəsində Qərblə Şərqi birləşdirən mühüm bağlantı mərkəzinə çevrilib.

•    Yeni dövrün hədəfləri

Prezident gələcək mərhələdə Azərbaycanın bərpa olunan enerji, yaşıl hidrogen, rəqəmsal infrastruktur və data mərkəzləri sahələrində regional liderliyə iddialı olduğunu bildirdi. Məqsəd ölkəni neft-qaz mərkəzindən çoxşaxəli enerji və texnologiya qovşağına çevirməkdir.

“Paralel inkişaf” modeli: enerji keçidinin Azərbaycan yolu
Azərbaycanın enerji strategiyasının əsas xüsusiyyətlərindən biri “paralel inkişaf” konsepsiyasıdır. Bu model neft-qaz gəlirlərinin qorunması ilə bərpa olunan enerji sektorunun sürətli inkişafını eyni vaxtda həyata keçirməyi nəzərdə tutur.
Yaxın 5-10 il üçün prioritetlər kimi yaşıl hidrogen ixracı, Qarabağın yaşıl enerji mərkəzinə çevrilməsi və karbohidrogen gəlirlərinin qeyri-neft sektoruna yönləndirilməsi müəyyənləşdirilib. Bu yanaşma enerji keçidinin iqtisadi sabitliyi pozmadan, mərhələli və idarə olunan şəkildə həyata keçirilməsinə imkan verir.
Azərbaycanın təcrübəsi inkişaf etməkdə olan ölkələr üçün də maraqlı model kimi qiymətləndirilir. “Əsrin müqaviləsi”, SOCAR-ın strateji tərəfdaş rolu və Dövlət Neft Fondunun makroiqtisadi sabitləşdirici funksiyası resurs gəlirlərinin uzunmüddətli inkişaf məqsədlərinə yönəldilməsinin uğurlu nümunəsi hesab olunur”.

Trampın mesajı və ABŞ-Azərbaycan əməkdaşlığının yeni mərhələsi
ABŞ Prezidenti Donald Trampın Prezident İlham Əliyevə və toplantı iştirkaçılarına ünvanladığı məktubun geisiaysi əhəmiyyətinə toxunan deputat qeyd edib ki, “Bakı Enerji Həftəsi”nin diqqət çəkən məqamlarından biri də ABŞ Prezidenti Donald Trampın Prezident İlham Əliyevə ünvanladığı məktub oldu: “Məktubda Azərbaycanın enerji təhlükəsizliyi sahəsində liderlik rolunun xüsusi vurğulanması Vaşinqtonun Bakıya strateji baxışını ortaya qoydu.
Tramp Administrasiyasının forumu yüksək səviyyədə dəstəkləməsi, ABŞ nümayəndələrinin Bakıda fəal iştirakı və ikitərəfli iqtisadi dialoqun genişləndirilməsi göstərir ki, ABŞ Azərbaycanı yalnız enerji təchizatçısı deyil, həm də regional sabitlik və geoiqtisadi inteqrasiyanın əsas tərəfdaşlarından biri kimi görür.

Xüsusilə Prezident İlham Əliyevin irəli sürdüyü yeni əməkdaşlıq modeli- enerji, nəqliyyat və regional inteqrasiyanın vahid strateji çərçivədə birləşdirilməsi  Vaşinqton tərəfindən müsbət qarşılanır. ABŞ üçün Orta Dəhliz, Zəngəzur bağlantısı və enerji marşrutlarının inkişafı Avrasiyada alternativ ticarət və enerji arteriyalarının formalaşması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Enerji diplomatiyasından geoiqtisadi liderliyə
Azərbaycanın son illərdə həyata keçirdiyi layihələr , xüsusən də TANAP, TAP, Bakı-Tbilisi-Ceyhan, Cənub Qaz Dəhlizi və yeni yaşıl enerji təşəbbüsləri isə ölkənin Avrasiyanın enerji xəritəsində əsas oyunçulardan birinə çevrildiyini göstərir.
Eyni zamanda Orta Dəhlizin inkişafı Bakı üçün yalnız tranzit gəlirləri deyil, həm də geosiyasi təsir imkanları yaradır. Azərbaycan Şərqlə Qərbi birləşdirən logistika və enerji qovşağı kimi çıxış etməklə regional əməkdaşlığın mərkəzinə çevrilir.

“Bakı Enerji Həftəsi”nin yekunları göstərdi ki, Azərbaycan artıq sadəcə neft və qaz ixrac edən ölkə kimi deyil, enerji təhlükəsizliyi, nəqliyyat bağlantıları, yaşıl transformasiya və regional əməkdaşlıq sahələrində strateji təşəbbüslər irəli sürən aktor kimi qəbul olunur.
Prezident İlham Əliyevin təqdim etdiyi yeni əməkdaşlıq modeli və Donald Tramp administrasiyasının bu yanaşmaya verdiyi dəstək Azərbaycanın beynəlxalq sistemdə artan rolunun göstəricisidir. Bakı enerji resurslarını geosiyasi və geoiqtisadi gücə çevirərək Avrasiyanın gələcək inkişaf xəritəsinin formalaşmasında mühüm mövqe tutur”.

 Mürtəza