Seçki bitdi, İrəvanın da sülh oyunu bitdi, artıq sual budur: “Sülh nə  vaxt reallaşacaq?” 

“Cənubi Qafqaz bu gün tarixi dönüş nöqtələrindən birini yaşayır. Regionda baş verən siyasi proseslər təkcə daxili dinamika deyil, eyni zamanda daha geniş – qlobal təhlükəsizlik arxitekturasına təsir edən strateji faktor kimi çıxış edir. Ermənistan Mərkəzi Seçki Komissiyasının 7 iyunda keçirilən parlament seçkilərinin nəticələrini açıqlaması da bu baxımdan yeni mərhələnin başlanğıcı kimi qiymətləndirilə bilər”.

Bunu Ölkə.az-a açıqlamasında Milli Məclisin deputatı Fəzail İbrahimli deyib.
Sülhün əsas şərtləri və strateji reallıq

F. İbrahimli bildirib ki, hazırkı mərhələdə Bakı ilə İrəvan arasında yekun sülh sazişinin imzalanması prosesi artıq siyasi bəyanatlar mərhələsindən çıxaraq praktik öhdəliklər mərhələsinə daxil olur: “Burada iki əsas strateji istiqamət xüsusi önəm daşıyır:

Birincisi, Ermənistan konstitusiyasında Azərbaycana və Türkiyəyə qarşı ərazi iddialarını ehtiva edən müddəaların dəyişdirilməsi və bunun üçün referenduma gedilməsi məsələsidir. Bakı tərəfindən irəli sürülən əsas yanaşma da məhz ondan ibarətdir ki, sülh yalnız dövlətlərin deyil, cəmiyyətlərin də təsdiqlədiyi hüquqi-siyasi baza üzərində qurula bilər.

İkincisi, Naxçıvanla Azərbaycanın əsas hissəsi arasında maneəsiz kommunikasiya xətlərinin açılması və regional nəqliyyat dəhlizlərinin reallaşdırılmasıdır. Bu, təkcə iqtisadi deyil, həm də geosiyasi sabitliyin mühüm komponenti kimi çıxış edir.

Daxili siyasi ziddiyyətlər və risk amilləri
Seçki nəticələri göstərir ki, Ermənistan daxilində siyasi konsensus tam formalaşmayıb. Müxalifət düşərgəsində və cəmiyyətdə hələ də keçmiş konflikt yanaşmalarını müdafiə edən qüvvələrin mövcudluğu prosesi çətinləşdirən əsas faktorlardan biridir.
Bu qüvvələrin bir hissəsi daxili siyasi rəqabət kontekstində fəaliyyət göstərsə də, regionda maraqları olan bəzi xarici aktorların təsir aləti kimi çıxış etməsi ehtimalı Cənubi Qafqazda sülh prosesini daha da həssas edir. Bu isə Paşinyan hökumətinin üzərinə həm daxili, həm də xarici təzyiqləri balanslaşdırmaq kimi ağır bir məsuliyyət qoyur”.

Bakı–İrəvan xəttində diplomatik dinamika
Deputat əlavə edib ki, son dövrlərdə Bakı və İrəvan arasında diplomatik kanalların aktivləşməsi diqqət çəkir: “Azərbaycan Prezidentinin köməkçisi Hikmət Hacıyevin İrəvana səfəri və Ermənistan Təhlükəsizlik Şurasının katibi Armen Qriqoryan ilə keçirilən görüşlər bu baxımdan xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Bu cür görüşlər regionda təhlükəsizlik gündəliyinin formalaşması, qarşılıqlı etimad mexanizmlərinin qurulması və yekun sülh sazişinin texniki-siyasi detalları üzrə razılaşmaların əldə olunması üçün mühüm platforma rolunu oynayır.
 

Sülhün alternativi yoxdur
Cənubi Qafqazın gələcəyi üçün əsas sual artıq “sülh olacaqmı?” deyil, “sülh nə qədər tez və dayanıqlı şəkildə reallaşacaq?” sualıdır. Bakı açıq şəkildə sülh gündəliyini dəstəklədiyini bəyan edir və regional sabitliyin təmin olunmasını strateji prioritet kimi təqdim edir.
Lakin bu prosesin uğuru yalnız bir tərəfin iradəsi ilə mümkün deyil. Ermənistan daxilində siyasi iradənin konsolidasiyası və real addımlara çevrilməsi həlledici rol oynayır. Əks halda, region yenidən gərginlik spiralına daxil ola bilər ki, bu da heç bir tərəfin maraqlarına uyğun deyil.

Qlobal təhlükəsizliyə açılan pəncərə
Cənubi Qafqazda formalaşan sülh gündəliyi artıq lokal məsələ deyil, qlobal təhlükəsizlik sisteminin bir parçasıdır. Burada əldə ediləcək hər bir razılaşma yalnız region ölkələri üçün deyil, daha geniş Avrasiya məkanında əməkdaşlıq və sabitlik üçün də nümunə ola bilər.
Bakı bu prosesi təkcə milli maraqlar çərçivəsində deyil, həm də regional və qlobal sabitlik naminə strateji layihə kimi görür. Ermənistan üçün isə əsas seçim aydındır: ya sülhün hüquqi və siyasi əsaslarını möhkəmləndirərək yeni regional mərhələyə daxil olmaq, ya da daxili ziddiyyətlərin yaratdığı risklərin altında çətin bir dövrə daxil olmaq. Tarix isə göstərir ki, Cənubi Qafqazda davamlı sülhün alternativi yoxdur, yalnız onun gecikməsi var”.

Mürtəza