Medianın yeni inkişaf mərhələsi: Media və Yayım Şurası

“Müasir dövrdə informasiya təhlükəsizliyi, söz və məlumat azadlığı, peşəkar jurnalistika və rəqəmsal transformasiya dövlətlərin inkişaf səviyyəsini müəyyən edən əsas amillərdən biri hesab olunur. Azərbaycan da müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra media sektorunun inkişafını dövlət siyasətinin mühüm istiqamətlərindən biri kimi müəyyənləşdirib və bu sahədə ardıcıl islahatlar həyata keçirib”.

Bunu Ölkə.az-a açıqlamasında deputat Vüqar Rəhimzadə deyib.

Onun sözlərinə görə, Azərbaycan mediasının inkişaf tarixində dönüş nöqtəsi məhz Ulu öndər Heydər Əliyevin hakimiyyətə qayıdışı ilə başladı. “1993-cü ildən etibarən ölkədə ictimai-siyasi sabitliyin təmin olunması ilə yanaşı, söz və məlumat azadlığının genişləndirilməsi, müstəqil mətbuatın formalaşdırılması üçün də əlverişli şərait yaradıldı. Həmin dövrdə media sahəsində mövcud olan süni məhdudiyyətlərin aradan qaldırılması, müasir qanunvericilik bazasının formalaşdırılması, redaksiyaların iqtisadi dayanıqlığının gücləndirilməsi və jurnalistlərin peşəkarlığının artırılması istiqamətində mühüm addımlar atıldı”, - o vurğulayıb.

V. Rəhimzadə əlavə edib ki, bu prosesin ən mühüm mərhələlərindən biri isə 1998-ci il avqustun 6-da Ulu öndər Heydər Əliyevin imzaladığı Fərmanla senzuranın ləğv edilməsi oldu: “Həmin qərar təkcə Azərbaycan mediasının deyil, bütövlükdə ölkənin demokratik inkişaf tarixində mühüm hadisə kimi qiymətləndirilir. Senzuranın aradan qaldırılması mətbuatın sərbəst fəaliyyətinə geniş imkanlar yaratdı, jurnalistikanın inkişafını sürətləndirdi və söz azadlığının təmin olunmasında yeni mərhələnin əsasını qoydu.

Sonrakı dövrdə Azərbaycan mediası sürətli inkişaf yolu keçərək cəmiyyətin operativ məlumatlandırılması, milli maraqların müdafiəsi və ölkə həqiqətlərinin beynəlxalq ictimaiyyətə çatdırılması istiqamətində mühüm rol oynadı. Xüsusilə, Ermənistanın Azərbaycana qarşı informasiya təxribatlarının ifşa edilməsində, Qarabağ həqiqətlərinin dünya ictimaiyyətinə çatdırılmasında milli media öz üzərinə düşən missiyanı uğurla yerinə yetirdi.

Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə son 22 ildən artıq müddətdə media siyasəti davamlı inkişaf mərhələsinə qədəm qoydu. Dövlət başçısı dəfələrlə vurğulayıb ki, azad və güclü media demokratik cəmiyyətin vacib institutlarından biridir. Məhz bu yanaşmanın nəticəsidir ki, media sektorunda aparılan islahatlar müasir çağırışlara uyğun şəkildə davam etdirilir.

44 günlük Vətən müharibəsində qazanılmış tarixi Zəfər yeni geosiyasi reallıqlar yaratmaqla yanaşı, informasiya məkanında da yeni çağırışlar formalaşdırdı. Rəqəmsal texnologiyaların sürətlə inkişaf etdiyi, dezinformasiyanın geniş yayıldığı və informasiya müharibələrinin intensiv xarakter aldığı müasir şəraitdə media sisteminin təkmilləşdirilməsi zərurətə çevrildi.
Məhz bu reallıqlar nəzərə alınaraq Prezident İlham Əliyevin 12 yanvar 2021-ci il tarixli

“Azərbaycan Respublikasında media sahəsində islahatların dərinləşdirilməsi haqqında” Fərmanı qəbul edildi. Həmin sənəd media sahəsində modernləşməni, innovativ inkişafı, qabaqcıl texnologiyaların tətbiqini və peşəkar jurnalistikanın stimullaşdırılmasını prioritet vəzifələr kimi müəyyənləşdirdi.

Sözügedən Fərmana əsasən Medianın İnkişafı Agentliyinin yaradılması və "Media haqqında" yeni Qanunun qəbulu Azərbaycan mediasının inkişafında yeni mərhələnin başlanğıcı oldu. Qanun media sahəsində fəaliyyətin daha sistemli təşkilinə, şəffaflığın artırılmasına, peşəkar jurnalistikanın inkişafına və informasiya məkanının sağlamlaşdırılmasına mühüm töhfə verdi.
Lakin informasiya texnologiyalarının sürətli inkişafı, sosial media platformalarının təsirinin artması və rəqəmsal medianın ənənəvi media ilə inteqrasiyası yeni tənzimləmə mexanizmlərinin formalaşdırılmasını zəruri edir. Bu baxımdan "Media haqqında" Qanuna təklif olunan dəyişikliklər zamanın və reallıqların tələbidir.

Təklif olunan yeniliklər çərçivəsində Medianın İnkişafı Agentliyi və Audiovizual Şuranın funksiyalarının vahid kollegial qurumda birləşdirilməsi nəzərdə tutulur. Media və Yayım Şurasının yaradılması dövlətin media siyasətində çevikliyi artırmaqla yanaşı, qərarların daha şəffaf və kollegial şəkildə qəbul edilməsinə imkan verəcək.

Kollegial idarəetmə modeli dünyanın inkişaf etmiş ölkələrinin təcrübəsində də özünü doğruldub. Böyük Britaniyada media və kommunikasiya sektorunun tənzimlənməsi funksiyalarını həyata keçirən Ofcom, Fransada isə audiovizual və rəqəmsal media mühitini tənzimləyən qurumlar vahid institusional yanaşmanın effektivliyini nümayiş etdirirlər. Bu təcrübə göstərir ki, tənzimləmə və inkişaf funksiyalarının koordinasiyalı şəkildə həyata keçirilməsi həm səmərəliliyi artırır, həm də ictimai etimadı gücləndirir.
Media və Yayım Şurasının yaradılması da məhz bu məqsədlərə xidmət edir. Yeni qurumun kollegial idarəetmə prinsiplərinə əsaslanması medianın müstəqilliyinin möhkəmləndirilməsi, qərarların daha şəffaf qəbul edilməsi və ictimai iştirakçılığın genişləndirilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Eyni zamanda, bu islahatlar milli informasiya təhlükəsizliyinin gücləndirilməsinə, dezinformasiyaya qarşı mübarizənin daha effektiv təşkilinə, yerli media subyektlərinin iqtisadi dayanıqlığının artırılmasına və milli media məhsullarının istehsalının stimullaşdırılmasına əlavə imkanlar yaradacaq.

Bu gün Azərbaycan mediası yeni inkişaf mərhələsinə qədəm qoyur. Dövlət tərəfindən həyata keçirilən ardıcıl islahatlar göstərir ki, müstəqil, peşəkar, rəqabətqabiliyyətli və dayanıqlı media mühitinin formalaşdırılması bundan sonra da prioritet istiqamətlərdən biri olaraq qalacaq. Çünki güclü dövlətin vacib dayaqlarından biri də güclü və məsuliyyətli mediadır. Azərbaycanda həyata keçirilən media islahatları məhz bu strateji məqsədə xidmət edir və ölkənin regional informasiya mərkəzinə çevrilməsi üçün möhkəm zəmin yaradır”.

Mürtəza