Bakıda verilən mesaj: Azərbaycanın yeni geosiyasi və iqtisadi konturları
Bunu Ölkə.az-a açqılamasında Milli Məclisin deputatı Əlibala Məhərrəmzadə deyib.
O qeyd edib ki, müasir dövrdə qlobal iqtisadiyyatın və beynəlxalq münasibətlər sisteminin dərin transformasiya mərhələsindən keçdiyi bir vaxtda Azərbaycanın əldə etdiyi nəticələr xüsusilə diqqət çəkir: “Dünyanın müxtəlif bölgələrində müharibələr, iqtisadi böhranlar, enerji və ərzaq təhlükəsizliyi problemləri dərinləşdiyi halda, Azərbaycan sabit inkişaf modelini qorumağı və onu yeni mərhələyə daşımağı bacarıb”.
Deputat vurğulayıb ki, müstəqilliyin ilk illərində ağır siyasi və iqtisadi böhranlarla üzləşən Azərbaycan sonrakı dövrdə sabitlik və inkişaf modelini formalaşdırdı: “Bu model yalnız daxili təhlükəsizliyin təmin olunmasına deyil, həm də uzunmüddətli iqtisadi strategiyanın həyata keçirilməsinə imkan yaratdı. Bu gün ölkənin əsas üstünlüklərindən biri məhz siyasi sabitlikdir. Çünki qlobal təcrübə göstərir ki, xarici investisiyalar, böyük infrastruktur layihələri və beynəlxalq tərəfdaşlıqlar yalnız sabit mühitdə inkişaf edə bilir. Azərbaycan son illərdə həm regionun ən etibarlı tərəfdaşlarından birinə çevrilib, həm də beynəlxalq investorlar üçün cəlbedici məkan statusu qazanıb”.
Ə.Məhərrəmzadənin fikrincə, Azərbaycanın beynəlxalq nüfuzunun artması müxtəlif platformalarda özünü göstərir: “BMT Təhlükəsizlik Şurasına 155 ölkənin dəstəyi ilə seçilməsi, daha sonra 120 ölkəni birləşdirən Qoşulmama Hərəkatına yekdilliklə sədr seçilməsi və sədrliyin müddətinin uzadılması ölkənin beynəlxalq etimad kapitalının göstəricisidir”.
Onun sözlərinə görə, bu gün Azərbaycanın diplomatik xətti hər hansı geosiyasi mərkəzdən asılı olmayan, milli maraqlara əsaslanan müstəqil siyasət kimi qəbul edilir. Məhz bu amil ölkənin həm Qərb, həm Şərq, həm də İslam dünyası ilə paralel və balanslı münasibətlər qurmasına imkan verib:
“Bakının son illərdə COP-29, Ümumdünya Şəhərsalma Forumu və digər qlobal tədbirlərə ev sahibliyi etməsi də Azərbaycanın beynəlxalq əməkdaşlıq mərkəzinə çevrildiyini nümayiş etdirir.
Milli Məclisin üzvü bildirib ki, Azərbaycanın son iki onillikdə əldə etdiyi ən mühüm geoiqtisadi uğurlardan biri enerji strategiyasıdır. O vurğulayıb ki, Xəzər hövzəsindən hasil edilən enerji resurslarının dünya bazarlarına çıxarılması məqsədilə yaradılan nəhəng infrastruktur şəbəkəsi ölkəni Avrasiyanın əsas enerji qovşaqlarından birinə çevirib:
“Hazırda Azərbaycan 16 ölkəyə təbii qaz ixrac edir və bu coğrafiya genişlənməkdə davam edir. Avropada enerji təhlükəsizliyinin milli təhlükəsizlik məsələsinə çevrildiyi bir dövrdə
Bu uğurun arxasında yalnız enerji ehtiyatları deyil, eyni zamanda güclü diplomatiya, qonşularla münasibətlər, maliyyə imkanları və beynəlxalq etimad dayanır. Məhz bu amillərin vəhdəti Azərbaycanı qlobal enerji bazarında strateji aktora çevirib”.
Deputatın qənaətinə görə, Azərbaycanın geosiyasi üstünlüklərindən biri onun Avropa ilə Asiyanın kəsişməsində yerləşməsidir. Lakin son illərdə həyata keçirilən siyasət göstərdi ki, coğrafi mövqe yalnız infrastrukturla dəstəkləndikdə real üstünlüyə çevrilir:
“Şərq-Qərb və Şimal-Cənub nəqliyyat dəhlizlərinin inkişafı nəticəsində Azərbaycan artıq regionun əsas logistika mərkəzlərindən biri kimi çıxış edir. Xüsusilə qlobal təchizat zəncirlərində yaranan problemlər fonunda bu marşrutların əhəmiyyəti daha da artır. Rəsmi Bakı qarşıdakı illərdə ölkə ərazisindən daşınan yüklərin həcmini iki dəfə artırmağı hədəfləyir. Bu isə Azərbaycanın təkcə enerji deyil, həm də tranzit gəlirlərinin artmasına xidmət edəcək”.
Əlibala Məhərrəmzadə söyləyib ki, uzun illər enerji gəlirləri hesabına inkişaf edən Azərbaycan iqtisadiyyatı artıq yeni mərhələyə daxil olub. Bu gün qeyri-neft sektorunun ÜDM-də payının 70 faizi keçməsi iqtisadi şaxələndirmə siyasətinin nəticəsidir:
“Bununla yanaşı, ixrac strukturunda enerji məhsullarının üstünlüyü hələ də qalmaqdadır. Ona görə də hökumət yeni bazarların açılması, sənaye istehsalının genişləndirilməsi və qeyri-neft ixracının artırılmasını prioritet istiqamət kimi müəyyənləşdirib. 350 milyard dollardan çox investisiyanın cəlb olunması, xarici borcun ÜDM-in cəmi 6 faizinə qədər azalması, valyuta ehtiyatlarının xarici borcu təxminən 20 dəfə üstələməsi Azərbaycanın maliyyə dayanıqlığının əsas göstəriciləridir”.
Deputat deyib ki, 2020-ci ildə Vətən müharibəsi və 2023-cü ildə suverenliyin tam bərpası Azərbaycanın inkişaf gündəliyində yeni mərhələ açdı: “İşğaldan azad edilmiş ərazilərdə həyata keçirilən genişmiqyaslı yenidənqurma proqramı artıq regionun iqtisadi xəritəsini dəyişməkdədir.
Bu gün Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda on minlərlə insan yaşayır, işləyir və təhsil alır. Hava limanları, magistral yollar, enerji infrastrukturu, su anbarları və yeni yaşayış məntəqələri bölgənin gələcək iqtisadi potensialını formalaşdırır. Azad edilmiş ərazilərə yatırılan milyardlarla dollarlıq investisiyalar yaxın illərdə ölkənin iqtisadi artımının əsas mənbələrindən birinə çevrilə bilər”
Onun sözlərinə görə, Azərbaycanın yeni strateji istiqamətlərindən biri də yaşıl enerji sektorudur. 2032-ci ilə qədər 8 giqavatlıq Günəş və külək enerjisi istehsalı gücünün yaradılması ölkənin enerji siyasətində keyfiyyətcə yeni mərhələ deməkdir:
“Bu layihələr təkcə daxili enerji balansını dəyişməyəcək, həm də Azərbaycanın Avropaya yaşıl enerji ixrac edən ölkələr sırasına qoşulmasına şərait yaradacaq. Xüsusilə Qara dəniz vasitəsilə Avropaya elektrik enerjisinin ötürülməsi layihələri Azərbaycanın gələcək geoiqtisadi rolunu daha da gücləndirə bilər.
Bakıda keçirilən İslam İnkişaf Bankının toplantısı göstərdi ki, Azərbaycan artıq yalnız iqtisadi göstəricilərlə deyil, geosiyasi çəkisi ilə də fərqlənir. Ölkə enerji təhlükəsizliyi, nəqliyyat bağlantıları, maliyyə sabitliyi, postmünaqişə quruculuğu və yaşıl keçid kimi müxtəlif istiqamətlərdə eyni vaxtda fəaliyyət göstərən nadir dövlətlərdən birinə çevrilib.
Mövcud reallıq göstərir ki, Azərbaycanın qarşısında duran əsas məqsəd əldə olunmuş uğurları qorumaqla yanaşı, onları yeni inkişaf mərhələsinə daşımaqdır. Bu baxımdan Bakı toplantısından verilən mesaj aydındır: Azərbaycan regional aktordan qlobal əhəmiyyət daşıyan strateji tərəfdaşa çevrilmək yolunda irəliləyir”.
Mürtəza
