Moskva və Tehranın təxribatı və... - Brüssel görüşünün ilkin nəticələri
Brüssel görüşünün ilkin nəticələri:
- Masaya hər iki tərəfin ciddi tələbləri qoyulsa da, yekunda diktə edən tərəf Bakı olub və onun şərtləri yekun bəyanatda yer alıb;
- Artıq Brüssel də mesaj verdi ki, Xankəndidəki ermənilərə yardımlar Azərbaycan tərəfindən, daha dəqiqliklə desək, Ağdam rayonundan verilməsini qəbul edir. Erməniləri Bakının bu şərtlərini qəbul etməyə sövq edir.
- BQXK ilə bağlı ciddi irad yoxdur. Sadəcə, xəstələrin təxliyəsi və digər humanitar məsələlərlə bağlı yumşaq çağırış var.
- Dəmir yolu məsələsində İrəvana prosesi sürətləndirmək və yolun tikintisinə başlamaq tələbi irəli sürülüb. Aİ də dəmir yolunun çəkilişinə maliyyə dəstəyi göstərməyə hazır olduğunu açıqlayıb. Burada, sadəcə, yolun keçəcəyi yerlər və status məsələsində mövqelərdə uzlaşma yoxdur. İrəvan hələ də Bakının şərtləri əsasında yolun işləyəcəyinə razılıq vermək istəmir.
- Sərhədlərin delimitasiyası da Azərbaycanın təklifinə uyğun gedir. Bununla Qarabağla yanaşı, anklav kəndlər məsələsi də gündəmdədir.
- Şarl Mişelin açıqlamasında xoşagəlməz və qəbuledilməz məqam onun "Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayəti" ifadəsidir.
Bununla belə Şarl Mişel Qarabağ ermənilərinin Bakı ilə reinteqrasiya olunması üçün dialoqa başlamağı təklif edir.
O baxımdan Brüssel görüşünü Bakı üçün uğurlu hesab etmək olar.
Yəqin ki, Moskva və Tehran prosesi əngəlləmək, İrəvana və Bakıya təzyiq etmək üçün müxtəlif təxribatlara əl atacaq. Bu, istisna deyil və buna hazır olmalıyıq. Çünki Qərbin danışıqlar prosesində təşəbbüsü ələ alması, Kreml və Tehranı bərk qıcıqlandırır. Belə ki, Brüsseldə tərəflər payızda ən azı iki görüş keçirmək barədə razılıq əldə ediblər. Bunlardan biri üçtərəfli digəri isə beştərəfli Almaniya, Fransa, Aİ, Azərbaycan və Ermənistanın iştirakı ilə keçiriləcək.
Bundan əlavə, ABŞ-də da danışıqlar prosesinin hansısa formada davam etdirilməsi istisna deyil. O baxımdan Kreml və Tehran süıh prosesini pozmaq üçün mütləq hansısa təxribatlara əl atacaq. Bu günlərdə rusiyalı politoloq Sergey Markedonov açıqca bəyan etdi ki, artıq Moskva danışıqlarda mövqeyini itirir və bu, yolverilməz haldır. O hesab edir ki, sülh sazişi gözləndiyi gündəlikdən daha tez imzalana bilər. Onun fikrincə, Ermənistan TŞ katibi Armen Qriqoryanın ABŞ-yə səfəri məhz buna xidmət edir. Ona hörə də Moskvanı aktiv olmağa səsləyib.
Digər tərəfdən Rusiya XİN sözçüsü Mariya Zaxarova görüşöncəsi bəyan etdi ki, görüşün yekunlarını gözləyirlər və ona uyğun reaksiya olacaq. Bu reaksiya gecikmədi və Kreml danışıqların sülhə xidmət etmədiyini bildirib.
Növbəti bir məqam isə ondan ibarətdir ki, İranın sabiq XİN rəhbəri Əliəkbər Vilayəti də NATO-nun Vilnüs sammitindən sonra Cənubi Qafqazfakı proseslərə toxunaraq Moskvanı sayıqlığı itirməməyə çağırıb. Bu prosesdə Tehranın Moskvaya dəstək verəcəyini açıq bəyan edib. Odur ki Moskva və Tehranın "sürpriz"lərinə hazır olmalıyıq.
Mürtəza
Ölkə.Az
