Uğursuz dalan siyasətinin qurbanı

Ermənistanın bütün beynəlxalq hüquq normalarına, prinsiplərinə zidd olaraq Azərbaycana qarşı planlaşdırdığı “humanitar şou” təxribatı sülh prosesinin pozmağa xidmət edir. Bütün sülh danışıq platformalarında da məğlub olduğunu görən Ermənistan çıxış yolu kimi, belə bir təxribata əl atmaqla bölgədə gərginliyi böhran həddinə çatdırmaqla, maraqlı güclərin diqqətini prosesə cəlb edib toqquşma meydanına çevirib. Sülh danışıqlarından geri çəkilib prosesi pozmağa çalışır. İrəvan “bulanıq suda balıq tutmaq” zərb-misalında deyildiyi kimi, vəziyyətdən istifadə edib sülh danışıqlarından müəyyən vaxtadək imtina etməklə vaxt qazanmağa çalışır. İrəvan hesab edir ki, bu taktikadan istifadə etməklə danışıqlar prosesi yenidən bərpa edildikdə öz gündəliyini masaya təqdim etmək mümkün olacaq.

İrəvan həm də bu yolla Azərbaycana qarşı beynəlxalq təzyiqi təşkil edib mövqelərindən geri çəkilməyi planlaşdırır. Xüsusən də Zəngəzur dəhlizi və Qarabağ ermənilərinin təhlükəsizliyinin təmin edilməsində beynəlxalq mexanizmin tətbiq edilməsi ilə bağlı şərtlərini diktə etməyə hədəfləyir.

Lakin İrəvan unudur ki, artıq qatar gedib və bu məsələlər müzakirə predmeti ola bilməz. İrəvanın hər sülh prosesini pozma cəhdi Ermənistana daha ağır başa gəlir. Çünki İrəvan Bakının irəli sürdüyü beş sülh təklifini pozduqca yeni şərtlər gündəliyə daxil edilir. Son bir neçə ayda intensiv sülh danışıqlarında Qarabağla yanaşı, səkkiz anklavın Azərbaycanın tərkib hissəsi olması, Ağdam-Xankəndi yolunu açılması və vaxtı ilə bugünkü Ermənistan ərazisindən qovulan azərbaycanlıların öz ata yurdlarına dönüşünün danışıqların predmetinə çevrilməsi, bunun bariz nümunəsidir. Yəni İrəvan hər dəfə danışıqlardan boyun qaçırıb hansısa yeni təkliflər irəli sürərəkən Bakıda ona uyğun olaraq güzgü effektli təkliflərini gündəliyə salıb müzakirəsinə nail olur. Həm də İrəvandan fərqli olaraq həmin təkliflərin beynəlxalq hüquq prinsiplərinə əsasən icrası istiqamətində Ermənistanın üzərinə öhdəliklər qoymasına nail olur.

Azərbaycanın bu iki təklifi həm Vaşinqton, həm Brüssel, həm də Moskva danışıqlarında müzakirə olunaraq tərəflərin razılaşdığı heç kimə sirr deyil.

İrəvan yenə də hesab edirsə ki, sülh danışıqlarını pozmaqla nəyəsə nail olacaq, yanılır. Bakı da İrəvanın şərtlərinə qarşı yeni və daha efektiv təkliflərlə çıxış edəcək. Bakının İrəvanın şərtlərinə qarşı güzgü effektli şərtləri tükənməz deyil. İrəvan hər dəfə sülh prosesindən yayınmaqla özünü çıxılmaz dalana dirəyirsə, növbəti dəfə də bundan daha pis dalana dirənmiş vəziyyətə düşəcək. Çünki İrəvan nə belə güc, nə resursa, nə geosiyasi baxımdan əlverişi coğrafi məkana malikdir. Ermənistan, sadəcə, Cənubi Qafqazda marağı olan güclərin bölgədə maraqlarını təmin etməsi baxımdan bir alət kimi lazımdır. Onlara Ermənistanın gələcəyinin necə olacağı və hansı acı taleyi yaşayacağı maraqlı deyil. O baxımdan da İrəvan bu dalan siyasətindən əl çəkməlidir.

İrəvan bölgəni maraqlı güclərin toqquşma meydanına çevirməkdənsə, Bakının şərtləri daxilində sıx əməkdaşlıq, dayanıqlı inkişaf və sabitlik bölgəsinə çevrmət istiqamətində düşünsə yaxşı olar. Paşinyanın özünün dediyi kimi, İrəvan vəziyyəti düzgün dəyərləndirə bilməzsə, o zaman Ermənistanı növbəti fəakətlər gözləyir.

Mürtəza
Ölkə.Az