Brüsselin gözləntisi - Azərbaycansız Ermənistanın vassalıqdan xilası yoxdur
Bunu Ölkə.az-a açıqlamasında deputat Müşfiq Məmmədli deyib.
Onun sözlərinə görə, Brüssel artıq Cənubi Qafqazda real siyasi ağırlıq mərkəzinin Azərbaycan olduğunu qəbul edir. “Bakı artıq yeni regional arxitekturanın müəllifidir. Bu mənada Brüsselin Bakıya xüsusi diqqəti təsadüfi deyil. Avropa İttifaqı anlayır ki, regionda dayanıqlı sülhün əsas şərti Ermənistanın revanşizm yükündən xilas olması, regional layihələrə qoşulması və qonşularla normal münasibətlər qurmasıdır. Bunun açarı isə İrəvanda deyil, məhz Bakıdadır. Çünki Ermənistanın özünü uzun illər geosiyasi forpost, xarici güclərin aləti və regional təcrid siyasətinin girovu vəziyyətinə salan model iflasa uğrayıb. Bu ölkənin müstəqil, suveren və inkişaf edən dövlət kimi gələcəyi yalnız regionun əməkdaşlıq platformasına inteqrasiyadan keçir. Həmin platformanın əsas memarı isə Azərbaycandır”, - o vurğulayıb.
Deputat əlavə edib ki, bu gün Avropada artıq daha aydın görünür ki, Ermənistanın “müstəqil xarici siyasət yürüdən dövlət” kimi ayaqda qalması üçün ilk növbədə onun regionda düşmənçilik yox, əməkdaşlıq mühitinə daxil olması lazımdır: “Əks halda İrəvan yenidən hansısa xarici güc mərkəzlərinin təsir alətinə çevriləcək və vassal statusundan qurtula bilməyəcək. Ermənistanın iqtisadi nəfəsliyi, tranzit imkanları, investisiya cəlbediciliyi, bazarlara çıxışı və təhlükəsizlik mühiti birbaşa olaraq Azərbaycanla münasibətlərin normallaşmasından keçir.
Brüssel bunu görür. Ona görə də Avropa İttifaqının son davranışlarında mühüm dəyişiklik hiss olunur: Ermənistanı xilas etməyin yolunun onu Azərbaycana qarşı siyasi sipərə çevirməkdə deyil, əksinə, Azərbaycanla sülhə və regional inteqrasiyaya sövq etməkdə olduğu anlayışı güclənir. Başqa sözlə, Brüssel İrəvanı Bakı ilə qarşıdurma xəttində saxlamağın Ermənistanı inkişaf etdirməyəcəyini, əksinə, daha da zəiflədəcəyini başa düşür. Ermənistan üçün real çıxış yolu Avropa ilə Rusiya arasında növbəti toqquşma meydanına çevrilmək deyil; Azərbaycan, Türkiyə və daha geniş mənada Türk dünyası, Mərkəzi Asiya və Avropa arasında formalaşan yeni əməkdaşlıq zəncirinə qoşulmaqdır.
Məhz buna görə Brüssel üçün Bakı ilə dialoq indi təkcə Azərbaycanla ikitərəfli münasibətlər məsələsi deyil. Bu, həm də Ermənistanın gələcəyi, regionun sabitliyi və Avropanın Cənubi Qafqaz strategiyasının taleyi məsələsidir. Çünki Brüssel anlayır: Bakının iştirakı və razılığı olmadan nə Ermənistanın blokadadan çıxması, nə regional yolların açılması, nə də bölgənin iqtisadi reinteqrasiyası mümkündür”.
Deputat onu da bildirib ki. Ursula fon der Lyayenin səfərinin digər mühüm tərəfi Avropa İttifaqının Azərbaycanı artıq yalnız enerji təchizatçısı kimi deyil, daha geniş geoiqtisadi platformanın əsas dayağı kimi görməsidir: “Brüssel çox yaxşı başa düşür ki, Qərblə Şərq arasında, Avropa ilə Mərkəzi Asiya arasında etibarlı, təhlükəsiz və siyasi baxımdan işlək bağlantılar Azərbaycansız qurula bilməz. Xəzərin qərb sahilində yerləşən, Orta Dəhlizin əsas həlqəsinə çevrilən, Şərq-Qərb və Şimal-Cənub marşrutlarının kəsişməsində dayanan Azərbaycan bu gün təkcə coğrafi üstünlüyə malik ölkə deyil, həm də Avrasiyanın nəqliyyat və enerji xəritəsini yenidən şəkilləndirən əsas mərkəzlərdən biridir.
Bu yanaşma təsdiqləyir ki, Brüssel artıq bölgəyə köhnə siyasi eynəklə baxmır. Avropa İttifaqı üçün Azərbaycan təkcə qaz tədarükçüsü deyil; Avropanın Mərkəzi Asiyaya çıxışı, Orta Dəhlizin işləkliyi, alternativ ticarət və enerji marşrutlarının təhlükəsizliyi, hətta Cənubi Qafqazda sabitliyin dayaq nöqtəsidir.
Bakı ilə münasibətlərin dərinləşməsi Brüsselin məcburi yox, strateji seçimidir. Prezident İlham Əliyevin illərdir səsləndirdiyi əsas tezislərdən biri budur ki, Cənubi Qafqazın gələcəyi düşmənçilikdən yox, əməkdaşlıqdan keçir. Seçimi isə Ermənistan etməlidir, ya yenə kənar güclərin əlində alət olaraq qalacaq, ya da qonşuları ilə normal münasibətlər quraraq regional inkişafın bir hissəsinə çevriləcək. Azərbaycan Prezidenti dəfələrlə vurğulayıb ki, bölgədə kommunikasiyaların açılması, iqtisadi əlaqələrin qurulması, qarşılıqlı faydalı əməkdaşlıq formatlarının yaranması hər kəsin xeyrinədir. Əslində Brüssel bu gün məhz Bakının illərdir söylədiyi bu məntiqə yaxınlaşır.
Avropa İttifaqının mövqeyindəki dəyişiklik təkcə geosiyasi zərurətin nəticəsi deyil, həm də Azərbaycanın etibarlı tərəfdaş kimi formalaşdırdığı siyasi kapitalın nəticəsidir. Avropa enerji böhranı fonunda Azərbaycanın rolunu açıq şəkildə gördü. Rusiya qazından asılılığın azaldılması məsələsində Bakı Avropa üçün real və etibarlı alternativ olduğunu nümayiş etdirdi. Ursula fon der Lyayenin daha əvvəl Azərbaycanı Avropanın enerji təhlükəsizliyi üçün “etibarlı tərəfdaş” adlandırması da təsadüfi deyildi. İndi həmin enerji əməkdaşlığına nəqliyyat, rəqəmsal bağlantılar, yaşıl enerji, Xəzər-Qara dəniz marşrutu və Cənubi Qafqazın sülh gündəliyi əlavə olunur. Yəni Brüssel-Bakı münasibətləri artıq tək sektorlu yox, çoxqatlı strateji tərəfdaşlıq müstəvisinə keçir.
Brüssel artıq görür ki, Bakı olmadan Cənubi Qafqazda nə sülh memarlığı qurmaq, nə Ermənistanı böhrandan çıxarmaq, nə də Avropa ilə Asiya arasında etibarlı geoiqtisadi körpü yaratmaq mümkündür. Bu, Azərbaycanın diplomatik uğurudur. Bu, Prezident İlham Əliyevin uzun illər ardıcıl şəkildə apardığı siyasətin nəticəsidir. Və bu, həm də Avropanın gec də olsa qəbul etdiyi reallıqdır: Cənubi Qafqazın siyasi açarı Bakıdır.
Bu gün Brüsselin seçim qarşısında qalmadığını, artıq seçim etdiyini demək olar. O seçim isə budur: Cənubi Qafqazda illüziyalarla deyil, reallıqla işləmək. Həmin reallığın adı isə Azərbaycandır”.
Mürtəza
