İsveçrə buzlaqları sürətlə əriyir: Alimlər həyəcan təbili çalır
Avropada müşahidə olunan anomal isti hava şəraiti İsveçrə buzlaqlarının həcminin kəskin azalmasına səbəb ola bilər.
Ölkə.az xəbər verir ki, bu barədə İsveçrənin Buzlaqların Monitorinqi Xidmətinin (Glamos) rəhbəri Matthias Huss məlumat verib.
Onun sözlərinə görə, ötən qış ərzində toplanmış qar və buz ehtiyatları bazar ertəsinə qədər tamamilə əriyəcək. Bu isə “buzlaq itkisi günü” adlandırılan mərhələnin başlanması deməkdir. Həmin gündən etibarən buzlaqların mövsümi kütlə itkisi başlayır.
Mütəxəssislərin müşahidələrinə görə, bu tarix ölçmələrin aparıldığı dövr ərzində ən erkən göstəricilərdən biridir. Daha əvvəl belə hal yalnız 2022-ci ildə qeydə alınıb və həmin il kritik hədd iyunun 26-na təsadüf edib.
Glamos-un məlumatına əsasən, oktyabr ayına qədər davam edəcək ərimə prosesi Alp dağlarındakı buzlaqların həcminin daha da azalmasına gətirib çıxaracaq. Mütəxəssislər bunu uzunmüddətli isti hava, qışda qar örtüyünün zəif olması və may ayında yaşanan istilik dalğası ilə əlaqələndirirlər.
“Biz Alp dağları boyunca buz və qarın çox sürətlə əridiyini müşahidə edirik. Hazırkı vəziyyət normal hesab edilən sabit göstəricilərdən təxminən üç ay irəlidədir”, – deyə Huss bildirib.
Onun sözlərinə görə, XXI əsrdə buzlaqlar üçün kritik ərimə nöqtəsi adətən avqustun ortalarında baş verirdi. Lakin son illərdə bu tarix getdikcə daha erkən dövrlərə təsadüf edir.
Glamos qeyd edir ki, Avropa üçün mühüm əhəmiyyət daşıyan Reyn və Rona çaylarının sularının əhəmiyyətli hissəsi məhz Alp buzlaqlarından qaynaqlanır. Huss yaxın günlərdə Rona buzlağında apardığı müşahidələr zamanı cəmi 10 gün ərzində buz qalınlığının təxminən bir metr azaldığını qeydə alıb.
“Bu, olduqca təsiredici göstəricidir və birbaşa istilərin nəticəsidir”, – deyə o vurğulayıb.
Tədqiqatçılar bildirirlər ki, qış aylarında yağan qarın həcmi 2010–2020-ci illərin orta göstəriciləri ilə müqayisədə təxminən 25 faiz azalıb. Yaz mövsümündə qar örtüyünün daha tez əriməsi və mart ayında Səhradan gələn toz kütlələri də ərimə prosesini sürətləndirən amillər sırasındadır.
Alimlər hesab edirlər ki, 2026-cı ildə buzlaqların ərimə sürəti Alp dağları üçün rekord dərəcədə ağır hesab olunan 2022-ci ilin göstəricilərinə yaxınlaşıb.
Müşahidələrə görə, 2000-ci ildən bəri İsveçrə buzlaqlarının ümumi həcmi təxminən 38 faiz azalıb. Son 50 ildə isə ölkədə 1200-ə yaxın kiçik buzlaq tamamilə yox olub.
Tədqiqatçılar xəbərdarlıq edirlər ki, qlobal istiləşmənin mövcud tempi davam edərsə, əsrin sonuna qədər İsveçrədə yalnız kiçik buzlaq qalıqları mövcud ola bilər.
Həmidə İbrahimova
