Türkiyədən NATO-ya 27 milyard avroluq veto – Ankara 21 layihə üçün şərt qoydu

Ölkə.az xəbər verir ki, bu barədə “Politico” NATO-nun iki diplomatına istinadən məlumat yayıb.

Nəşrin məlumatına görə, alyans ölkələri iyulun əvvəlində məsələ ilə bağlı ilkin kompromis əldə etsələr də, Türkiyə ötən həftə NATO-nun 32 ölkəsinin səfirlərinin toplantısında uzunmüddətli sazişi təsdiqləməkdən imtina edib.

Ankara Türkiyə ərazisində nəzərdə tutulan layihələrin sürətləndirilmiş maliyyələşdirmə siyahısına daxil edilməsini tələb edir. NATO diplomatlarının sözlərinə görə, Türkiyə ərazisində ümumilikdə 21 belə layihə var.

Söhbət NATO-nun Soyuq müharibə dövründən qalan hərbi yanacaq kəmərləri sisteminin əsaslı şəkildə genişləndirilməsindən gedir. Hazırda təxminən 10 min kilometr uzunluğunda olan şəbəkənin Qərbi Avropadan alyansın Şərqi və Şimali Avropadakı, o cümlədən NATO-ya yeni qoşulmuş ölkələr istiqamətində genişləndirilməsi planlaşdırılır.

“Politico” yazır ki, bu layihə NATO-nun Rusiya ilə mümkün hərbi qarşıdurmaya hazırlıq istiqamətində həyata keçirdiyi daha geniş tədbirlər kompleksinin bir hissəsidir. Yeni sistem mümkün böhran və ya müharibə şəraitində NATO qüvvələrinin yanacaqla fasiləsiz təmin edilməsinə xidmət etməlidir.

NATO-nun iyulda Ankarada keçirilən sammitində alyansın baş katibi Mark Rütte sazişin yaxın zamanda əldə olunacağını bildirmişdi.

“Müttəfiqlər NATO-nun yanacaq təchizatı zəncirinin gücləndirilməsi istiqamətində tarixi addım atırlar. Məqsəd qoşunlarımızın zəruri enerji resursları ilə təmin edilməsinə zəmanət verməkdir. Müttəfiqlər son detalları razılaşdırarkən anlayırıq ki, 27 milyard avroluq bu investisiyalar mövcud yanacağın saxlanılması və paylanması infrastrukturunu modernləşdirməyə imkan verəcək”, – Rütte demişdi.

Lakin bundan sonra Ankara Türkiyədə nəzərdə tutulan 21 layihə sürətləndirilmiş maliyyələşdirmə siyahısına daxil edilməyənədək təşəbbüsü təsdiqləməyəcəyini bildirib.

Diplomatların sözlərinə görə, Türkiyənin bu məsələdə israr etməsinin səbəblərindən biri 27 milyard avroluq proqram üzrə vəsaitlərin ən böyük hissəsinin layihənin həyata keçirilməsinin ilk beş ili ərzində ayrılacaq olmasıdır.

“Onlar sadəcə öz layihələrini digər müttəfiqlərin daha yaxşı hazırlanmış planlarının hesabına önə çəkmək istəyirlər. Əlbəttə, bu gecikmələrə ən çox sevinən Rusiyadır”, – deyə NATO diplomatlarından biri “Politico”ya bildirib.

Saytın verdiyi məlumata əsasən, Alyans daxilində layihə ətrafında mübahisələr Türkiyənin son addımından əvvəl də mövcud olub. Diplomatlar 27 milyard avroluq proqramı NATO tarixində ən bahalı birgə layihə adlandırırlar. Bəzi ölkələr layihənin alyansın onilliklər ərzində qazıntı yanacağından asılılığını möhkəmləndirəcəyindən də narahatlıq ifadə ediblər.

Lakin NATO-nun şərq cinahındakı ölkələrin layihənin mümkün qədər tez qəbul edilməsinə ciddi təzyiq göstərməsindən sonra paytaxtlar əvvəlki etirazlarını geri götürüblər.

Türkiyənin son addımı isə sazişin imzalanmasını sentyabr ayına qədər təxirə sala bilər. NATO səfirlərinin yay fasiləsindən sonra yenidən həmin vaxt toplaşacağı gözlənilir.

Türkiyənin NATO-dakı daimi nümayəndəliyi “Politico”nun məsələ ilə bağlı şərh istəyinə cavab verməyib. Alyans isə nəşri Mark Rütten iyul sammitində verdiyi açıqlamalara yönləndirib.(musavat.com)