Narahatlıqlarımız: müasir insanı “canlı ölüm”ə yuvarlayan yeni xəstəlik - ARAŞDIRMA

Ölkə.Az "Haber Global"a istinadla xəbər verir ki, psixoloqlar davamlı olaraq gözəl simalar görməyin insan psixologiyasına və davranışlarına təsirlərini açıqlayıb.

Bəs davamlı olaraq gözəl simalar görmək özümüzlə bağlı təsəvvürümüzü necə dəyişdirir?

Sosial şəbəkələrdən aktiv şəkildə istifadə edənlər hər gün yüzlərlə gözəl sima görür. Son illərdə tez-tez gördüyümüz dostlarımızın axşamüstü selfisi, həftəsonu nahar yeməyi süfrələrində çəkilən qrup selfisi, məşhurların paylaşdıqları “makyajsız selfi”lər də daxil olmaqla bəzən dəqiqələrlə xeyli sayda bu qəbildən fotolara baxırıq.

Bunların da demək olar ki, hamısı (bəzən kiçik, bəzən də böyük müdaxilələr) effektlərlə çəkilmiş gözəl yerlərdir. Bəs bu qədər çox gözəl sima görməyə hazırıqmı? Öz fotolarını effektlərlə çəkən şəxslərin aynada gördüyü simasını olduğu kimi qəbul etməsi nə qədər asandır?

Sosial şəbəkələr bir neçə saniyə ərzində dünyanın digər nöqtəsində nələr baş verdiyini öyrənməyimizə kömək edir. Digər tərəfdən evdə divanda uzanarkən çöldə bizim büdcəmizdən daha bahalı yerlərdə əylənən insanları, böyük süfrələrdə yemək yeyən dostları, heç vaxt gedə bilməyəcəyimiz yerdən video paylaşan şəxsləri də bizə yaxınlaşdırır.

İnsanlıq tarixinin bəlkə də bu qədər çox görüntüyə və məlumata məruz qaldığı ilk nəsliyik. Eyni zamanda bizə çox da bənzəməyən görüntülərimizi formalaşdırmaq da insanlıq tarixinin heç bir dövründə bu qədər asan olmayıb.

Sosial şəbəkələrlə bağlı fərqli fikirlər çox olsa da, bir çox ekspertlər instaqram, feysbuk və tviter kimi platformaların insanlarda narahatlıq doğurması məsələsində həmfikirdir.

Artıq telefonlarımızdakı tətbiqlər sayəsində asanlıqla dodaqlarımızı və çənəmizi dəyişdirə, gözlərimizi böyüdə, hətta dərimizin rəngini də istədiyimiz tonda edə bilərik.

Kataloniya Universitetinin Psixologiya və təhsil elmləri fakültəsinin əməkdaşı Enrik Soler davamlı olaraq gözəl simalar görməyin təsirlərindən danışıb. O bildirib ki, insanın davamlı olaraq özünü başqaları ilə müqayisə etməsində problem yoxdur:

“Misirlilər də öz gözəllik standartlarına görə daha yaraşıqlı və daha gözəl görünmək üçün makiyaj edirdilər. Problem ondadır ki, bu narazılıq vəziyyəti həyatımıza mənfi təsir edəcək vəsvəsələrə çevrilir”.

Türkiyənin Kocaeli Universitetinin ünsiyyət fakültəsinin dosenti Zeynəb Varlı Gürerin fikrincə isə davamlı olaraq gözəl üz görən şəxslərdə disformik pozğunluq (bədəndəki xəyali və ya əhəmiyyətsiz qüsurların şişirdilməsi) - yəni insanlarda xarici görünüşündən narahatlıq yaranır.

O bu cür vəziyyətin xüsusilə gənclər arasında geniş yayıldığına diqqət çəkib:

“İstehlakçı cəmiyyətində bədən ön plandadır. İnsanlar peşə nailiyyətləri ilə deyil, bədənləri ilə özlərini göstərməyə məcbur qalırlar.

Gənclər cəmiyyətdə mövcud olmaq üçün çapalayırlar. Məsələn, Norveçdə instaqram və snəpçat kimi şəbəkələrdə filtrlərdən istifadə edən şəxslərin bunu paylaşımında qeyd etməsi məcburidir. Fərdləri int ihara sürükləyən və psixoloji cəhətdən təsir edən nəticələr meydana çıxa bilir. Bu mövzuda artan həssaslıqla yanaşı, hüquqi tənzimləmələrlə daha həssas bir proses həyata keçirilməlidir”, - deyə o söyləyib.

Psixoloq Alanur Özalp isə insanların makiyajına və geyimlərinə adətən başqalarına görə diqqət etdiyini deyir:

“Başqaları tərəfindən bəyənilmək, “layk” almaq, insanlara təsir etmək gözləntisi ilə hərəkət edirik. Bu gözləntilər də bəzən bizim qarşımızı çox alır. Belə olan halda biz ancaq gözəl görünməklə məşğul ola bilərik”. 

A. Özalp vurğulayır ki, düzəldilmiş fotolarını çox gözəl görən insanlar o gözəlliyə çatmaq üçün özlərini başqaları ilə müqayisə edirlər. Psixoloq bu düşüncəyə sahib insanların artıq kiçik qüsurları da estetik əməliyyatlarla düzəltmək istədiyini bildirib:

“Bu qüsurların bizim təbii bir parçamız olduğunu düşünmürük. Üzümüzü necə effektlərlə düzəldiriksə, real həyatda da o formada dəyişdirmək istəyirik.

Bu cür davranışlar xüsusilə məktəblərin tətil olduğu dövrlərdə başqa məşğuliyyət tapmayan yeniyetmələr arasında daha geniş yayılıb”.

Bu narahatlıqların nəzarətdən çıxmasının asılılıqla nəticələnə biləcəyinə diqqət çəkən A.Özalp sözlərinə belə davam edib:

“Asılılıq halında şəxslər öz fotolarını bir neçə tətbiqlə dəyişdirir və effektsiz fotolarını bəyənməməyə başlayır”, - deyə o söyləyib.

Billurə Yunus