Bu meyvə həm tox saxlayır, həm də immuniteti gücləndirir
Yapon əzgili, muşmula və ya yenidünya meyvəsi – vətəni Çin, Yaponiya və Şimali Hindistan olan, həmişəyaşıl Eriobotrya japonica növünə aid meyvə ağacıdır. Çində bu ağac və onun meyvəsi uzun illərdir tibbi baxımdan dəyərli hesab olunur.
Ölkə.az "Medicina.com.tr"yə istinadla yapon əzgili ilə bağlı maraqlı araşdırmanı təqdim edir.
Bu gün dünyanın isti iqlimə malik bölgələrində yetişdirilən yapon əzgili sarı-narıncı rəngdə olur. Qabığı adətən məxməri quruluşa malikdir, meyvəsi isə sərt toxumalı və şirin-turş dada sahibdir.
Yapon əzgilinin qida dəyəri və kalorisi
100 qram yapon əzgilisinin qida dəyərləri aşağıdakı kimidir:
Enerji: 50 kkal
Karbohidrat: 12,14 q
Lif: 1,7 q
Yağ: 0,2 q
Zülal: 0,43 q
A vitamini: 76 mkq
B1 vitamini (tiamin): 0,019 mq
B2 vitamini (riboflavin): 0,024 mq
B6 vitamini: 0,1 mq
B9 vitamini (fol turşusu): 14 mkq
C vitamini: 1 mq
Kalsium: 16 mq
Dəmir: 0,28 mq
Maqnezium: 13 mq
Manqan: 0,148 mq
Fosfor: 27 mq
Kalium: 266 mq
Natrium: 1 mq
Sink: 0,05 mq
Karoten: 160 mkq
Liflə zəngin və aşağı kalorili olan yapon əzgili arıqlamağa və iştahı nəzarətdə saxlamağa kömək edir. Tərkibindəki A vitamini göz sağlamlığını yaxşılaşdırır, C vitamini immuniteti gücləndirir, B6 vitamini isə beyin funksiyalarını dəstəkləyir. Kalsium və maqnezium güclü sümük və oynaqların formalaşmasına kömək edir, dəmir isə qan dövranını dəstəkləyir.
Yapon əzgili lif, A vitamini və manqan baxımından zəngindir. Buna görə də immuniteti gücləndirməyə, qəbizliklə mübarizəyə və diabet riskinin azalmasına kömək edə bilər.
Yapon əzgili həmçinin flavonoidlər, triterpenlər, polifenollar, karotenoidlər, üzvi turşular və efirlər kimi antioksidantlarla zəngindir. Bu antioksidantlar iltihabəleyhinə xüsusiyyətlərə malikdir və dəri problemlərinin müalicəsinə, diabet əlamətlərinin idarə olunmasına və xərçəng riskinin azalmasına kömək edə bilər.
Göz sağlamlığını yaxşılaşdırır
Yapon əzgili görmə sinirini, torlu qişanı və gözün digər hissələrini zədələnmədən qoruyan karotenoid antioksidantlar və A vitamini ilə zəngindir. Bu qidalar həmçinin yaşa bağlı makula degenerasiyası, qlaukoma və katarakta kimi ciddi göz xəstəliklərinin riskini azaltmağa kömək edir.
Xərçənglə mübarizəyə dəstək olur
Yapon əzgili, xüsusilə bitki mənşəli antioksidantlar olan bioflavonoidlərlə zəngindir. Bu maddələr mədəaltı vəzi və bağırsaq xərçənginin əlamətlərini azaltmağa kömək edə bilər. Həmçinin qadın hormonlarından olan estrogenin həddindən artıq səviyyəsini azaltmaqla döş xərçəngi riskinin azalmasına dəstək ola bilər. Tərkibindəki təbii liflər yoğun bağırsaq sağlamlığını qorumağa və kolon xərçəngi riskini azaltmağa kömək edir.
Osteoporozun qarşısını almağa kömək edir
Osteoporoz duruşa, əzələ və sümük funksiyalarına, eləcə də elastikliyə mənfi təsir göstərən ciddi xəstəlikdir. Yapon əzgili ətraflarda yaranan ağrı və narahatlığın azalmasına kömək edə bilər. Tərkibindəki kalsium və maqnezium isə sümükləri möhkəmləndirərək birləşdirici toxumaların gücünü artırır.
Ürək sağlamlığını qoruyur
Kaliumla zəngin olan yapon əzgili qan təzyiqinin normada saxlanmasına kömək edir. O, ürək əzələlərinin fəaliyyətini dəstəkləyir, pis xolesterinin (LDL) səviyyəsini azaltmağa və yaxşı xolesterinin (HDL) səviyyəsini artırmağa kömək edir. Bu xüsusiyyətləri sayəsində infarkt və insult riskinin azalmasına dəstək ola bilər.
Əzələ qıcolmaları və spazmlarını yüngülləşdirir
Yapon əzgili əzələlərin normal fəaliyyəti üçün vacib olan maqneziumla zəngindir. Buna görə də əzələ ağrıları və qıcolmaların azalmasına kömək edə bilər. Xüsusilə intensiv fiziki məşqdən sonra yaranan əzələ gərginliyi və narahatlığı azaltmaq üçün faydalı hesab olunur.
Qəbizliklə mübarizəyə kömək edir
Yapon əzgili nəcisə həcm verən və onu yumşaldan həll olunan lif növü olan pektinlə zəngindir. Bu da bağırsaq hərəkətlərinin asanlaşmasına və qəbizliyin qarşısının alınmasına kömək edir.
İmmuniteti gücləndirir
Yapon əzgili manqan, karotenoidlər və flavonoidlər kimi antioksidant maddələrlə zəngindir. Bu maddələr immun sisteminin hüceyrələrini gücləndirərək onların viruslara, göbələklərə və bakteriyalara qarşı daha effektiv mübarizə aparmasına kömək edir.
Xolesterin səviyyəsini qorumağa kömək edir
Yapon əzgilinin tərkibindəki lif bağırsaqlarda yağların sorulmasını azaltmağa kömək edir. Bu isə qandakı xolesterin və triqliserid səviyyələrinin normal həddə saxlanılmasına dəstək ola bilər.
Metabolik prosesləri yaxşılaşdırır
Yapon əzgili antioksidant və iltihabəleyhinə təsirə malik bioaktiv birləşmələr olan ursol turşusu və xlorogen turşu ilə zəngindir. Bu maddələr qaraciyərin fəaliyyətini qorumağa və metabolik prosesləri yaxşılaşdırmağa kömək edə bilər.
Arıqlamağa kömək edir
Yapon əzgili aşağı kalorili meyvədir və buna görə arıqlama pəhrizlərinə daxil etmək üçün yaxşı seçim hesab olunur. Onun tərkibində mədədə geləbənzər quruluş yaradan pektin adlı lif mövcuddur. Bu lif qidanın həzm müddətini uzadır və uzun müddət toxluq hissi yarada bilər.
Sümükləri möhkəmləndirir
Yapon əzgilinin tərkibində olan kalsium sümüklər tərəfindən mənimsənilərək optimal sümük sıxlığının qorunmasına kömək edir. Həmçinin yüksək miqdarda maqnezium və fosfor hüceyrə və toxumaların mineral maddələri daha yaxşı mənimsəməsini təmin edərək sümük sağlamlığını dəstəkləyir.
Dərinin qocalmasını ləngidir
Yapon əzgili dəri hüceyrələrinin qocalma prosesini yavaşlatmağa kömək edən spermidin maddəsini ehtiva edir. Flavonoid mənşəli karoten antioksidantları qırışların, incə xətlərin və sallanmış dərinin görünüşünü azaltmağa kömək edir. Yapon əzgilinin yeyilməsi və ya şirəsinin içilməsi dərinin elastikliyini və möhkəmliyini qorumaq üçün vacib olan kollagen istehsalını da artırmağa kömək edə bilər.
Diabetin qarşısını almağa kömək edə bilər
Yapon əzgili qidalardakı karbohidratların sorulmasını ləngidən liflə zəngindir. Bu xüsusiyyət qan şəkərinin tənzimlənməsinə kömək edə, insulin müqaviməti və diabet riskini azalda bilər.
Tənəffüs sistemi problemlərinin müalicəsinə dəstək olur
Yapon əzgilinin yarpaqlarından hazırlanan çay ənənəvi olaraq öskürək, bronxit və astma kimi tənəffüs yolu xəstəliklərinin müalicəsində istifadə olunur. Bunun səbəbi yarpaqların təbii iltihabəleyhinə, antioksidant və immun sistemi tənzimləyən xüsusiyyətlərə malik olmasıdır.
Yaddaşı gücləndirir
B6 vitamini (piridoksin) ilə zəngin olan yapon əzgili beyin fəaliyyətini, yaddaşı, diqqəti, əhval-ruhiyyəni və intellektual qabiliyyətləri dəstəkləyə bilər. Həmçinin Alzheimer xəstəliyi və demensiya kimi neyrodegenerativ pozuntuların qarşısının alınmasına kömək edə bilər.
Yapon əzgili necə istehlak olunur?
- Qabığı soyularaq və çəyirdəkləri çıxarılaraq yeyilə bilər.
- Meyvə salatları və smuzilərdə istifadə oluna bilər.
- Mus, keks, jele və sousların hazırlanmasında istifadə edilə bilər.
- Qatıq və ya südlə birlikdə istehlak oluna bilər.
- Mürəbbə, cem və müxtəlif şirniyyatların hazırlanmasında istifadə edilə bilər.
Yapon əzgilinin yan təsirləri nələrdir?
Yapon əzgilinin normada istehlakı adətən sağlamlıq problemi yaratmır. Lakin çiy və ya yetişmiş meyvənin həddindən artıq qəbulu mədə, bağırsaq və böyrəklərlə bağlı həzm problemlərinə səbəb ola bilər.
Bundan əlavə, yapon əzgilisinin çəyirdəklərində çox az miqdarda sianid tərkibli sianogen qlikozidlər mövcuddur. Buna görə də çəyirdəklərinin yeyilməsi tövsiyə edilmir.
Yapon əzgili bəzi insanlarda allergik reaksiyalara da səbəb ola bilər. Bu reaksiyalar dəri səpkiləri, ürəkbulanma, qusma və ağır hallarda həyati təhlükə yaradan anafilaksi ilə özünü göstərə bilər. Buna görə də allergiya və ya həssaslıq əlamətləri müşahidə olunarsa, yapon əzgilinin istehlakından çəkinmək tövsiyə edilir.
Yapon əzgili hamiləlik dövründə istehlak edilə bilərmi?
Yapon əzgilisi yüksək lif tərkibli meyvə olduğundan hamilə qadınlarda tez-tez rast gəlinən qəbizlik və ödem kimi problemlərin aradan qaldırılmasına kömək edə bilər.
Həmidə İbrahimova
