Sülh danışıqları: İrəvanın təhlükəli oyunları… hansı nəticələrə gətirib çıxara bilər?
Praqa görüşləri bir daha sübut etdi ki, artıq Cənubi Qafqazda marağı olan gücləri, xüsusən də Qərbi Qarabağ məsələsi o qədər də maraqlandırmır. Qərbi daha çox həm alternativ enerji mənbəyi, həm də Şərqlə birləşdirən ən effektiv logistik coğrafiya kimi Xəzər hövzəsi və onun əsas açar ölkəsi olan Azərbaycan maraqlandırır.
Praqada Əliyev-Makron-Mişel-Paşinyan arasında keçirilən görüşdən sonra verilən bəyanat tərəflərin ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin tanınması haqqında bəyanat Qarabağın beynəlxalq aləmdə birmənalı olaraq Azərbaycanın tərkib hissəsi olduğunu bir daha təsdiqləyir.
Qərb Azərbaycanın yeni dünya düzənində, o cümlədən Avrasiyanın geosiyasi münasibətlər sistemində mühüm rolunu və əhəmiyyətli həlqələrdən biri olduğunu yaxşı anlayır. Bilir ki, Azərbaycan müasir şəraitdə Xəzər hövzəsi və Mərkəzi Asiya bölgəsində geostrateji rəqabətin mərkəzində durur. Buna görə də Azərbaycanla sıx əməkdaşlıqda maraqlıdır. Məhz bunun nəticəsidir ki, son aylarda Avropa ilə Azərbaycan arasında çox sıx münasibətlər formatı qurulub. Hətta bəzi anti-Azərbaycan və maraqlı güclər, xüsusən də erməni lobbisi Bakının yeni dünya düzənindəki rolunu azalmağa, ona xələl gətirib Bakı-Brüssel münasibətlərini pozmağa cəhd etsə də, bütün bunlar iflasa uğradı. Avropa İttifaqının xarici әlaqәlәr vә tәhlükәsizlik siyasәti üzrә ali nümayәndәsi Cozef Borrel birmənalı şəkildə bəyan etdi ki, Azərbaycana sanksiyalar tətbiq edilməyəcək.
Bütün bunları nəzərə alan Qərb də Cənubi Qafqazda sülhün, əməkdaşlığın təmin olunması üçün Azərbaycanla Ermənistan arasında tez bir zamanda sülh sazişinin imzalanmasında maraqlıdır. Lakin hər zaman olduğu kimi Ermənistan hələ də Cənubi Qafqazda sülhün və sıx əməkdaşlığın yaradılması yolunda bir maneə olaraq qalmaqdadır. Bəzi güclər İrəvandan Qara dəniz-Qafqaz-Xəzər geosiyasi məkanında gedən böyük geostrateji oyunda destruktiv alət kimi istifadə edirlər. İrəvanın alət kimi istifadə edilməsi isə bölgədə sabitliyin yaranmasına deyil, gərginliyin davam etməsinə xidmət edir.
Digər təhlükəli məqam isə İrəvanın yürütdüyü “iki stul” prinsipinə əsaslanan xarici siyasətidir. Bu siyasət nəinki Ermənistana, bütövlükdə Cənubi Qafqazın və Avropanın təhlükəsizliyinə ciddi təhdid yaradır. Yəni İrəvanın Qərbin və Rusiyanın, eləcə də İranın maraqlarını bölgədə təmin etmək cəhdi “odla oynamaq” deməkdir. Bunun çox ciddi fəsadları ola bilər və istisna da deyil. Əgər İrəvan destruktiv bir alət rolunu oynamaqda davam edəcəksə, Ermənistan blokadada qalmaqda davam edəcək, erməni xalqının iztirabları bitməyəcək və inkişaf yoluna çıxıb rifaha qovuşmayacaqlar.
Bakı isə Ankara ilə birgə bölgədə gerçəkləşdirdiyi reallıqlara addım-adım nail olacaq. Praqa görüşünü nəticələri onu deməyə əsas verir ki, Azərbaycan istəklərinə hərbi-siyasi və siyasi yollarla məqsədinə çatacaq.
Bundan sonra danışıqların əsas ana xəttini Zəngəzur dəhlizinin açılması, sərhədlərin delimitasiyasi və demarkasiyası, sülh sazişi üzərində iş olacaq.
Düzdür, bütün maraqlı tərəflər Qarabağ kartından öz məqsədi üçün istifadə cəhdləri olacaq. Lakin bu cəhdlər nəticədə iflasa uğrayacaq. Çünki Qarabağ, onun erməni əhalisinin reinteqrasiya prosesi Azərbaycan üçün hər hansı ölkə ilə müzakirə edilməsi mövzusu qapanıb və bu, daxili məsələ hesab edilir.
Mürtəza
Ölkə.Az
