Avropa Birliyi Azərbaycandan asılı duruma düşür: Əliyev Paşinyanın ümidlərini puç etdi
Azərbaycanın enerji resurslarına möhtac olan Avropa dövlətləri Minsk Qrupu barədə danışıb, Ermənistan ucbatından rəsmi Bakını qıcıqlandırmağa qətiyyən həvəs göstərmirlər; İndi Avropa Birliyi Azərbaycanın maraqlarına daha həssas yanaşır və Qərbin Cənubi Qafqaz hədəflərini məhz rəsmi Bakının siyasi iradəsi tənzimləyir...
"Ölkə.az" musavat.com-a istinadla bildirir ki, ABŞ və NATO-nun Ukrayna böhranı üzərindən Rusiya ilə amansız hərbi-siyasi qarşıdurma vəziyyətində olması Kreml ətrafında mərkəzdənqaçma meyllərinə də yol açıb. Rusiyadan üz çevirməyə artıq hazır olan bəzi ölkələrin arasında Ermənistan ilk sırada yer alır. Və bu mövzuda ilkin müzakirələr də başlanmış kimi görünür.
Məsələ ondadır ki, Ermənistan cəmiyyətində açıq şəkildə Rusiyanın artıq "barmaqda" olduğu geniş şəkildə təbliğ olunur. İddia edilir ki, ABŞ və Qərb Rusiyanı keçmiş SSRİ örnəyində olduğu kimi, çökdürəcək. Ona görə də, dərhal Rusiyadan uzaqlaşıb, Qərbdə yeni strateji müttəfiqlərin tapılması yeganə doğru çıxış yolu hesab olunur.
Ermənistan cəmiyyətinə təlqin olunan bu təkliflər konkret arqumentlər ilə də izah olunur. Revanşist etməni siyasətçilər Ermənistanın üzləşdiyi geopolitik şərtlərin dəyişdirilməsində israr edirlər. Onların fikrincə, rəsmi İrəvan buna nail olarsa, Ermənistanın düşdüyü uğursuz geopolitik situasiya da dərhal dəyişməyə başlayacaq.
Ancaq erməni siyasətçilər unudurlar ki, belə siyasi ziq-zaqların reallaşdırılması o qədər də asan məsələ deyil. Xüsusilə də, Ermənistan kimi zəif, iqtisadi-siyasi potensialı olmayan kiçik ölkələr üçün bu, ümumiyyətlə, mümkün görünmür.
Maraqlıdır ki, əslində, ABŞ və NATO-nun Rusiya ilə qarşıdurması Ermənistanın Qərbə doğru açmağa çalışdığı qapını qapada biləcək əsas faktordur. Çünki Ukrayna böhranı Qərbi, xüsusilə də, Avropa Birliyini daha çox enerji resurslarına olan ehtiyacların təmin edilməsi barədə düşünmək məcburiyyətində buraxıb. Və belə situasiyada Ermənistanın gələcək taleyi Avropa Birliyi üçün elə bir ciddi əhəmiyyət daşımır.
İndi Avropa Birliyi Rusiya enerji resurslarına alternativ mənbələrin axtarışına daha böyük önəm verir. Belə situasiyada Azərbaycan Avropa Birliyi üçün ən əlverişli və etibarlı alternativ enerji resursları təminatçısı rolunu oynamaq imkanındadır. Və son vaxtlar Azərbaycan ətrafında baş verən proseslər də bu reallığı birmənalı şəkildə təsdiqləyir.
Cənub Qaz Dəhlizi Məsləhət Şurasına daxil olan ölkələrin Bakıda keçirilən toplantısında Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin çıxışı bir çox önəmli proseslərin perspektiv istiqamətlərini təxmin etməyə imkan verir. Azərbaycan lideri vurğulayıb ki, rəsmi Bakı təbii qaz ixracını artırmaq niyyətindədir. Prezident İlham Əliyev bildirib ki, Azərbaycanın təsdiq olunmuş təbii qaz ehtiyatları 2,6 trilyon kubmetr həcmindədir. Və yeni enerji resursları qaynaqlarının kəşfi ilə bu rəqəm daha da arta bilər.
Göründüyü kimi, Azərbaycan Avropa Birliyi üçün artıq enerji təhlükəsizliyi sahəsində önəmli tərəfdaşa çevrilmək üzrədir. İndi Avropa Birliyi Azərbaycana münasibətdə xüsusi iqtisadi-siyasi kurs formalaşdırmaq məcburiyyətində qalıb. Və bu, rəsmi Bakını Avropa Birliyi məkanında xüsusi siyasi iradə sahibinə çevirə bilər.
Avropa Birliyini təmsil edən Oliver Varxelinin Bakıya son səfəri çərçivəsində dilə gətirdiyi açıqlamalar da bu reallığı qabarıq şəkildə sezdirir. O, bildirib ki, Azərbaycan Avropa Birliyinin etibarlı tərəfdaşıdır. Hətta yaxın gələcəkdə Azərbaycan və Avropa Birliyi arasında strateji tərəfdaşlıq barədə müqavilənin imzalanmasına hazırlığın olması barədə də ciddi məlumatlar mövcuddur.
Məsələ ondadır ki, Avropa Birliyi Azərbaycana münasibətinin və siyasi kursunu ciddi şəkildə dəyişməyə başlayıb. Avrokomissar O.Varxelinin dediyinə görə, Avropa Birliyi Azərbaycana 2 milyard avro məbləğində maliyyə paketi ayırıb. Eyni zamanda, Avropa Birliyi Azərbaycanın işğaldan azad olunmuş ərazilərində bərpa prosesində iştirak etməyə də hazırdır.
Təbii ki, bu, olduqca önəmli açıqlamadır. Çünki, cəmisi bir neçə ay əvvəl Avropa Birliyi rəsmi Bakını özündən narazı salmışdı. Hər halda, Avropa Birliyinin Ermənistana 2,6 milyard avro məbləğində maliyyə paketi ayrılmasının qarşılığında Azərbaycana cəmisi 140 milyon avro dəstək veriləcəyini bildirməsi rəsmi Bakının kəskin etirazına səbəb olmuşdu. Və Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev açıq mətnlə Avropa Birliyini ədalətsizlikdə ittiham etmişdi.
Belə anlaşılır ki, Avropa Birliyini bu ədalətlətsizlikdən geri dönməyə məcbur edən kifayət qədər ciddi səbəblər mövcuddur. Hər halda, belə qısa müddət ərzində Ermənistan və Azərbaycana ayrılan maliyyə dəstəyinin məbləğləri arasında olan böyük fərqin bir-birinə yaxınlaşdırılması qətiyyən sadəcə, Avropa Birliyinin ədaləti bağlı ola bilməz. Böyük ehtimalla Ukrayna böhranı ucbatından böyük enerji böhranı təhlükəsi ilə üzləşən Avropa Birliyi Azərbaycandan təbii qaz idxal etməyə məcburdur. Və bu səbəbdən də, rəsmi Bakının könlünü almağa çalışır.
Belə anlaşılır ki, Avropa Birliyi bundan sonra rəsmi Bakının siyasi iradəsinə daha həssas yanaşmalı olacaq. Azərbaycan ilə strateji tərəfdaşlıq hədəfinə çatmaq üçün rəsmi Bakının maraqlarını təmin etmək lazım gələcək. Və bu reallığı təsdiqləyən daha bir önəmli örnək mövcuddur.
Hazırda Avropa Birliyinə rəhbərlik edən Fransanın lideri Emmanuel Makaron və bu qurumun nüfuzlu təmsilçisi Şarl Mişelin Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev və Ermənistan baş naziri Nikol Paşinyanla video görüşü olduqca gözlənilməz, həm də maraqlı nəticələrə yol açdı. Bu video görüşdə bir çox önəmli məsələlər müzakirə olunsa da, ATƏT-ın Minsk Qrupunu Ermənistan baş naziri Nikol Paşinyandan başqa heç kim xatırlamadı.
Yalnız erməni baş nazir ATƏT-ın Minsk Qrupu çərçivəsində "Dağlıq Qarabağ münaqişəsi"nin uzunmüddətli həlli yollarının tapılmasının vacibliyindən danışdı. Ancaq video görüşün digər iştirakçıları üçün bu məsələ qətiyyən maraq doğurmadı. Və heç kim Minsk Qrupu barədə danışmağa həvəs göstərmədi.
Çünki ermənipərəst Fransa da daxil olmaqla, indi Avropa Birliyini Ermənistanın kaprizləri deyil, enerji resurslarına olan ehtiyacların təmin edilməsi daha çox maraqlandırır. Fransa prezidenti Emmanuel Makaron və Avropa Birliyi təmsilçisi Şarl Mişelin ortaq bəyanatında tərəfdaşlarla, o cümlədən, ATƏT-lə Cənubi Qafqazın inkişafı, təhlükəsizliyi üçün əməkdaşlığın vacibliyi vurğulanır. Və bu, Avropa Birliyinin enerji resurslarına ehtiyaclarının təmin olunması baxımından, Cənubi Qafqazda sabitliyin olmasının vacibliyinə eyham anlamı daşıyır.
Bütün bunlar o deməkdir ki, hətta Fransa üçün belə, hazırda Minsk Qrupu ətrafında oyunların qurulması qətiyyən sərfəli deyil. Ona görə də, Azərbaycanın enerji resurslarına möhtac olan Avropa dövlətləri Minsk Qrupu barədə danışıb, Ermənistan ucbatından rəsmi Bakını qıcıqlandırmağa həvəs göstərmirlər. Bu baxımdan, Avropa Birliyi ölkələri Azərbaycan tərəfindən təklif edilən gündəm mövzularına daha həssas yanaşırlar. Yəni, hazırda Cənubi Qafqazın Qərblə münasibətlərini məhz Azərbaycanın siyasi iradəsi tənzimləyir.
Bütün bunlardan belə nəticə çıxarmaq olar ki, Ermənistanın Rusiyadan uzaqlaşıb, Azərbaycana qarşı Qərbdə daha etibarlı və təsirli müttəfiqlər axtarmaq cəhdləri qətiyyən realist yanaşma deyil. Çünki indi Qərbi Ermənistan deyil, məhz Azərbaycanın enerji resursları maraqlandırır. Bu baxımdan, elə Ermənistanın özü də tədricən Azərbaycandan asılı vəziyyətə düşməyə doğru irəliləyir. Və bu baxımdan, hesab etmək olar ki, rəsmi Bakı Ermənistanın Qərbə bəslədiyi ümidlərinə Azərbaycan qazı vurmaqla, Paşinyan hakimiyyətini növbəti dəfə çıxılmaz vəziyyətə salmağa nail oldu.
