Avropanın qətiyyətsizliyi, Ukraynanı gözləyən acı tale
Ukrayna-Rusiya qarşıdurmasının həllində Avropanın vahid və qətiyyətli mövqeyinin olmaması nəticə etibarilə Moskvanın xeyrinə işləyib. Sonuncu yaşanan Kiyev-Moskva böhranında da Qərbin Rusiyaya qarşı sonadək, vahid və qətiyyətli mövqe sərgiləyə bilməməsi, ən azından yaxın perspektivdə Rusiyanın uduşla çıxaraq mövcud status-kvonu qoruyub saxlamasına imkan verdi. Moskvanın da gözlədiyi elə bu idi və gözlədiyi də baş verdi. Buna səbəb isə Avropanın uzunmüddətli Rusiyaya qarşı təzyiq imkanlarından faydalanmaması oldu. Kreml Avropadakı fikir ayrılığından faydalanaraq parçalanmaya nail oldu. ABŞ və Böyük Britaniyanın Avropanın Rusiyanın Ukrayna məsələsində vahid mövqe sərgiləmək istiqamətində cəhdləri də nəticəsiz qaldı.
Avropanın, xüsusən də Almaniya və Fransanın böhranın həllində başlatdığı vasitəçilik oyunu da nəticə verməyəcək. Bu əksinə Kremlin mövqelərinin möhkəmlənməsinə, əks-hücum və manevr imkanlarını genişləndirməyə şərait yaradır. Makronun Kremlə səfərini bunun göstəricisi hesab etmək olar. Makronun Moskvaya səfəri zamanı Kremlin ona qarşı sərgilədiyi mövqe təkcə Fransaya deyil, bütövlükdə Avropaya diplomatik müstəvidə aşağılayıcı hərəkətin bariz nümunəsi idi.
Qərbin belə bir mövqe sərgiləməsi isə Ukrayna probleminin daha da dərinləşməsinə səbəb olacaq. Böhranın dərinləşməsindən itirən isə daha çox Ukrayna elə özü olacaq. Ukrayna böhranı dünya ölkələrinə də təsirsiz ötüşməyəcək. Bu təkcə siyasi, geosiyasi baxımdan deyil, həm də iqtisadi və geoiqtisadi baxımdan öz mənfi təsirlərini göstərəcək.
Çünki Kreml Ukrayna ilə bağlı qəti mövqeyini ortaya qoyaraq bəyan edib ki, Krım Rusiyanın bir parçasıdır və bu məsələ artıq Moskva üçün qapanıb. Hər hansı müzakirə predmeti ola bilməz.
Putin növbəti dəfə bəyan etdi ki, Ukrayna NATO-ya üzv olarsa, Rusiya ilə müharibə qaçılmazdır.
Belə olan halda proseslər hansı istiqamətdə inkişaf edəcək. Hadisələrin istənilən inkişaf variantı Ukraynaya yaxşı heç nə vəd etmir. Ukraynanı aşağıdakı ssenarilər gözləyir.
Birincisi, ən yaxşı halda Kiyev Krımdan imtina etməklə, Donbas və Luqansk üzərində nəzarəti bərpa etməklə bir dövlət olaraq varlığını davam etdirəcək.
İkinci variant kimi, Ukrayna federal ölkəyə çevrilir. Bu zaman Kiyev Krımı itirməklə yanaşı, Donbas və Luqansk Ukrayna tərkibində xüsusi statusla fəaliyyət göstərir.
Üçüncü ən pis variant isə həm Krım gedir, həm də Donbasda münaqişə daha kəskin hal alaraq bundan sonra hələ uzun müddət davam edir.
Bütün bunlar isə bundan sonrakı danışıqlar prosesinin əsas müzakirə predmeti olacaq. Qərblə Rusiya Ukrayna üzərindən öz maraqları üçün bazarlıq edəcək. Kiyevi də ciddi narahat edən məsələ budur. Bu baxımdan da Kiyev Qərbi, xüsusən də Almaniya, Fransa, İtaliya və digər ölkələri Ukraynaya qarşı sərgilədiyi mövqeyə görə xəyanətdə ittiham edir.
Ukraynanın beynəlxalq hüquq normalarına uyğun olaraq ərazi bütövlüyünü, suveren hüquqlarını bərpa etməsi isə bölgədə genişmiqyaslı müharibə deməkdir. Ukrayna ərazi bütövlüyünü və suveren hüquqlarını bərpa etmək üçün hərbi gücünü artırıb, beynəlxalq dəstək qazanmaq istiqamətində səylərini davam etdirdiyi kimi, Kreml də buna uyğun adekvat addımlarını atmaqdadır. Belə ki, Moskva da mövqelərini qorumaq üçün Ukrayna ətrafında güclərini artırır. Rusiya gözlənilən müharibə ssenarisinə hazır olmaq üçün hətta Belarus ərazisinə öz qoşunlarını yerləşdirib, mövqelərini möhkəmləndirməkdədir. Digər tərəfdən də şərtlərini irəli sürməkdədir. Odur ki, Qərbin əvvəlcədən Ukrayna böhranı ilə bağlı aydın mövqeyinin olmaması nəticə etibarı ilə təkcə Avropaya deyil, ümumiyətlə qlobal təhlükəsizliyə proqnozlaşdırılması mümkün olmayan təhlükəli ssenarilər vəd edir.
Mürtəza
Ölkə.Az
