Zəlzələdən sonra yaranan "mən niyə ölmədim" travması - Psixoloq danışdı
Cəmiyyətimiz də Türkiyə xalqı kimi dağıntılar altında yaxınlarını itirənlərlə birlikdə ağlayır, evi yıxılanlarla birgə kədərlənir.
Məhz belə bir zamanda Türkiyədə olduğu kimi Azərbaycanda da gündəlik ehtiyaclarını qarşıladığı üçün özünü günahkar edən çox sayda insan da var .
Bir çoxları baş verənlərdən sonra yediyi loxmanı uda bilmədiyini deyir, axşam isti yorğanda yatanda narahat hiss edir, musiqi dinləyəndə, filmə baxanda zəlzələ bölgəsidəki insanlara hörmətsizlik etdiyi hissinə qapılır.
Çoxları baş verənlərdən sonra həyatda qaldığı üçün özünü günahkar hiss edir, normal həyatı özləri üçün lüks sayır və utanc hissi duyur.
Bəs bu duyğuları yaşamaq normaldırmı? Günahkarlıq hissinin psixoloji və fiziki təsirləri nələrdi? Bu duyğudan dolayı normal həyatına qayıda bilməyən şəxslər nə etməlidir?
Ölkə.Az “Hürriyet” qəzetinə istinadla xəbər verir ki, mövzu ilə bağlı danışan türkiyəli psixiatr Sabri Yurdakul bir çox insnaın yaşadığı bu duyğunun normal olduğunu deyib:
“Onlar bu vəziyyətdə ikən biz bunları yaşaya bilirik” deyib özümü pis hiss edirik. Günahkarlıq hissinin azaltmağın ən yaxşı yolu bütün imkanlarımızla onlara yardım etmək, onların yaralarını sağaltmağa yardımçı olmaqdır. Yardım edəcək qədər maddi imkanınız yoxdursa, şərf, bir cür əlcək də onlar yanlarında olduğumuzu hiss etdirəcək.
Bundan əlavə, könüllü yardım fəaliyyətlərinə qatılmaq da yaşadığımız günahkarlıq hissini azaltmağa, daha yaxşı hiss etməyimizə yardım edəcək”.
Klinik psixoloq Ebru Özkurt Topçu isə mövcud vəziyyətin insanların öz həyatını sorğulamasına və həyatının mənasız olduğu düşüncəsinə qapılmasına səbəb ola biləcəyini söyləyib. O, günahkarlıq hissinin psixoloji çökmə, depressiv hal, həddindən çox əsəb və utanc hislərini tətikləyəcəyini bildirib.
Mütəxəssis əlavə edib ki, bu hislər hamısının insanın gündəlik rutinlərindən imtina etməsinə, ona yaxşı təsir edən şeyləri etməməsinə, yuxuya probleminə, iştahsızlığa və zəlzələ barədə qorxulu yuxular görməyə səbəb ola bilər.
E.Ö.Topçu həmçinin belə zamanlarda insanların fiziki baxımdan özünə qulluq etməsinin və yaxın təmasın vacibliyini vurğulayıb:
“Həm özünüz, həm də övladlarınız üçün təhlükəsiz hiss etməyinizə səbəb olan şeyləri tez-tez tətbiq etmək lazımdır. Qucaqlaşmaq, fiziki yaxınlıq, təmasda olmaq, yeyib-içmək, uşaqlar üçün oyun kimi önəmi ehtiyacların qarşılanması vacibdir”.
S.Yurdakul günahkarlıq hissi davamlı hal alan şəxslərdə mütəxəssislərə müraciət etmədikcə bu hissin qalıcı ola biləcəyini vurğulayıb:
“15 gündən çox davam edən hallarda profesional şəxslərə müraciət etmək lazımdır. Hər hansı bir şəxs hislərinin fərqinə vardığında edəcəyi ən yaxşı şey bu hislərə köklənməmək, məkanı dəyişdirmək, dostlara zəng edib onlarla vaxt keçirmək, gəzintiyə çıxmaq və zəlzələ görüntülərini izləməməkdir”.
Billurə Yunus
