Bu, Bakının geosiyasi təsir alətinə çevrilir - Şərh
"Bu gün qlobal sistemdə güc anlayışı sürətlə transformasiya olunur. Əgər XX əsrdə dövlətlərin qüdrəti əsasən təbii resurslar, sənaye istehsalı və hərbi potensialla ölçülürdüsə, XXI əsrdə rəqabətin əsas parametrləri süni intellekt, onun idarə olunması, rəqəmsal infrastrukturun dayanıqlığı və innovasiya ekosisteminin dərinliyidir. Bu reallıq fonunda Prezident İlham Əliyevin sədrliyi ilə keçirilən “Azərbaycanın yeni rəqəmsal arxitekturası”na həsr olunmuş müşavirə təkcə texnoloji gündəm yox, strateji inkişaf modeli baxımından qiymətləndirilməlidir. Bu yanaşma onu göstərir ki, məsələ ayrı-ayrı platformaların yaradılması və ya xidmətlərin elektronlaşdırılması ilə məhdudlaşmır. Söhbət idarəetmə fəlsəfəsinin, qərar qəbuletmə mexanizmlərinin və iqtisadi strukturun yenidən qurulmasından gedir. Dünyada süni intellekt və data mərkəzləri ətrafında formalaşan yeni iqtisadiyyat dəyər zəncirini dəyişir. Ənənəvi resurs üstünlüyü getdikcə məlumat üstünlüyü ilə əvəzlənir. Azərbaycan kimi enerji ixracatçısı olan ölkə üçün bu transformasiya ikiqat əhəmiyyət daşıyır. Yəni bir tərəfdən mövcud resurs potensialı qorunur, digər tərəfdən isə post-neft mərhələsi üçün dayanıqlı model formalaşdırılır. Rəqəmsal iqtisadiyyatın görünməyən, lakin əsas dayağı enerji təminatıdır. Böyük data mərkəzləri və süni intellekt infrastrukturu yüksək və sabit enerji gücü tələb edir. Dövlətimizin başçısının müşavirədə toxunduğu mövzulardan biri də Azərbaycanın enerji generasiya gücü ilə bağlı idi".
Bunu Ölkə.az-a açıqlamasında deputat Əlibala Məhərrəmzadə deyib.
Onun sözlərinə görə, son 20 ildə ölkəmizin enerji generasiya gücü təxminən iki dəfə artaraq, 10 min meqavata çatıb, hazırda isə ən azı 2 min meqavat istifadə edilməyən generasiya gücü mövcuddur ki, bu da iri data mərkəzləri üçün strateji üstünlükdür. "Bununla yanaşı, bərpaolunan enerji layihələrinin genişlənməsi ölkəyə “yaşıl datamərkəzi” modeli qurmaq imkanı verir",- o vurğulayıb.
Deputat əlavə edib ki, Azərbaycan nəqliyyat və energetika dəhlizləri gələcəkdə fiber-optik dəhlizlərə çevrilə bilər və bunun üçün imkanlar mövcuddur: " Yeni mərhələdə isə bu dəhlizlərin fiber-optik magistrallarla inteqrasiyası ölkəni məlumat axınlarının tranzit mərkəzinə çevirə bilər. Bu, sadəcə texniki məsələyə yox, məlumatın ötürülmə marşrutları geosiyasi təsir alətinə çevrilir. Rəqəmsal bağlantıların şaxələndirilməsi Azərbaycanın regional təhlükəsizlik və iqtisadi sabitlik arxitekturasında rolunu gücləndirə bilər.
Sözsüz ki, “Azərbaycanın yeni rəqəmsal arxitekturası” təşəbbüsü ölkənin inkişaf fəlsəfəsində keyfiyyətcə yeni mərhələnin başlanğıcı kimi qiymətləndirilə bilər. Enerji potensialı, coğrafi mövqe, beynəlxalq tərəfdaşlıqlar və institusional islahatlar arasında sinerji yaradılarsa, Azərbaycan regionun rəqəmsal mərkəzinə çevrilə bilər. Lakin əsas məsələ icra mexanizmlərinin effektivliyi və insan kapitalına sistemli investisiyadır. Rəqəmsal transformasiya yalnız texnoloji yenilik deyil, eyni zamanda, iqtisadi modelin şaxələndirilməsi, idarəetmə mədəniyyətinin yenilənməsi və qlobal rəqabətə adaptasiya prosesidir. Prezident müşavirədə onu da qeyd edərək bildirib ki, rəqəmsallaşma və süni intellekt təşəbbüsləri ölkənin uzunmüddətli və dayanıqlı inkişaf strategiyasının əsas prioritetləri sırasına daxil edilməlidir".
Mürtəza
