Azərbaycan Avropa Şurasından niyə çıxır? - KOMİTƏ SƏDRİ DETALLARI AÇIQLADI
Həmin siyasi hökmü başa düşmək üçün Azərbaycanın Avropa Şurası ilə münasibətlərinin tarixinə, Strasburqun anti-Bakı qüvvələrinin anatomiyasına, demokratiya adı altında ölkəmiz əleyhinə aparılan təzyiq siyasətinin daxili məntiqinə və münasibətlərdə son illərdə baş verən köklü dəyişikliklərə diqqətlə qayıtmaq gərəkdir”.
Bunu Ölkə.az-a açıqlamasında Milli Məclisin İnsan hüquqları komitəsinin sədri Zahid Oruc deyib.
Onun sözlərinə görə, Azərbaycan 2001-ci ildə Avropa Şurasının üzvüdür. “Ulu öndərin siyasi liderliyi ilə ölkəmiz Avropa inteqrasiyasına töhfə verdi. Avropa İnsan Hüquqları Konvensiyası ratifikasiya edildi, bir sıra qanunvericilik islahatları həyata keçirildi, AİHM çərçivəsindəki öhdəliklər qəbul olundu.
Lakin eyni dövrdə Azərbaycanın torpaqları işğal altında idi. AŞPA-nın ötən fəaliyyətinə makroskopik baxdıqda bir paradoks aydın görünür: Azərbaycanın 20 faiz ərazisinin işğal altında olduğu otuz ildə, yüz minlərlə azərbaycanlının öz yurdundan qovulduğu, kütləvi məzarlıqların yaradıldığı dövrdə Strasburqdan Bakıya ünvanlanan qətnamələrin tonu torpaqlarımız azad olunduqdan sonrakı leksiklə müqayisədə nisbətən daha fərqli idi. İndi qalibiyyətimizi qəbul və həzm etməyənlərin sinxron, qəzəbli və sərt davranışları ərazi bütövlüyümüzü tarixən Parisdən və digər paytaxtlardan müəyyənləşdirənlərin iradəsi ziddinə qazandığımız Zəfərdir”, - o vurğulayıb.
Komitə sədri əlavə edik ki, AŞPA neytral platforma olmaqdan çıxıb geosiyasi savaş arenasına çevrilib: “AŞPA-nın siyasi strukturunu anlamadan orada baş verən prosesləri şərh etmək mümkün deyil. Parlament Assambleyası beş böyük siyasi qrup üzərində formalaşıb. Hər bir qrupun öz strateji maraqları, regional prioritetləri və ikitərəfli münasibətləri var. Qərarsızlıq boşluğunda güclü lobbi qrupları gündəliyi formalaşdırır.
Ermənipərəst lobbi Avropa siyasi institutlarında onilliklər ərzində ciddi mövqe qurub. Son bir əsrdə orada kök salan dörd nəsil erməninin qurduğu diaspora ilə yanaşı, Belçika və Fransanın inzibati-bürokratik strukturlarına, siyasi partiyalarına, beynəlxalq media kanallarına nüfuz etmiş sistemli bir şəbəkə Azərbaycana qarşı siyasət aparır. Belçika məhz Avropa Parlamentinin iclaslarının keçirildiyi şəhərdir – Brüssel, həm Avropa Parlamentinin, həm AŞPA-nın əsas ünsiyyət kanalları məhz həmin şəhərdə cəmlənib.
AŞPA-da Azərbaycana münasibətin müharibədən sonrakı sərtləşməsinin izahı var. Uzun illər xarici dairələr Azərbaycanı Qarabağ münaqişəsi vasitəsilə təzyiq altında saxladılar. Münaqişənin həll olunmaması regionda geosiyasi müdaxilə üçün əlverişli zəmin yaradırdı. Azərbaycan öz gücü ilə bu mexanizmi dağıtdı”.
Komitə sədri bildirib ki, Azərbaycanın AŞPA-dan tam çıxması beynəlxalq insan hüquqları sistemi üçün ciddi institusional problem yaradar: “Söhbət Brexit kimi iqtisadi nəticəsi olan hadisədən getmir. Lakin Cənubi Qafqazda -Rusiya ilə, İranla, Türkiyə ilə həmsərhəd strateji bir regionda-AŞ-ın heç bir institusional təsir gücü qalmaz. Ölkə 46 üzv dövlət arasındakı ən mühüm coğrafi körpülərdən birini itirər.
Üstəlik, Azərbaycanın AŞPA-dan çıxması regional dezinteqrasiya prosesləri üçün bir presedent yaradar. Gürcüstan öz seçimi üzərindən parçalandı. Ukrayna müharibə içindədir. Əgər Azərbaycan da klubdan çıxarsa, Cənubi Qafqazda AŞ-nın real əhatə dairəsi sıfıra yaxınlaşar. Nəticədə, Strasburqda hökmranlıq edən lobbi qruplarının istədiyi ssenarilər iflasa uğrayar, lakin onların həyata keçirdiyi kampaniya məhz həmin nəticəyə aparır.
Onlar dəfələrlə Azərbaycandan Şuraya qayıtmağı xahiş ediblər. Lakin dönüşün şərtləri Strasburqda müəyyənləşmir, anlaşmaya uyğun gəlməyən birtərəfli tələblər, əsassız qətnamələr, gizli məruzəçi şəbəkələri və Azərbaycan nümayəndələrinin mandatının təsdiqlənməməsi şəraitində gündəmə gətirilməsi ciddi diplomatik ziddiyyət yaradır.
Azərbaycan heç bir obyektiv tənqiddən çəkinmir. AİHM çərçivəsindəki öhdəliklər, məhkəmə islahatı, media qanunvericiliyi, penitensiar şərait hər bir məsələ peşəkar və qarşılıqlı hörmətə əsaslanan dialoq çərçivəsində müzakirə oluna bilər.
Lakin dialoq üçün şərtlər bərabər olmalıdır. İddia sübutla əsaslandırılmalıdır. Dövlətin mövqeyi dinlənilməlidir. Mənbələrin siyasi maraqları araşdırılmalıdır. AŞPA deputatları özlərini milli məhkəmələri əvəz edən fövqəlhakim kimi aparmamalıdırlar. Heç bir şəxs jurnalist, müxalifətçi və ya fəal adı daşıdığına görə qanundan üstün sayıla bilməz.
Azərbaycan siyasi balansı müdafiə edir. Biz hüquqa hörmət edirik, lakin Avropa qurumlarının geosiyasi silaha çevrilməsi qəbul edilə bilməz.
Nə qədər ki, bu suallar cavabsız qalacaq, AŞPA-nın insan hüquqları siyasətinin universallığına dair şübhələr də çəkilməyəcək.
Azərbaycan artıq 1990-cı illərin zəif dövləti deyil. Ölkəmiz 1990-cı illərin məğlub geosiyasətini dəyişdirən və yeni regional reallıqlar yaradan, öz təhlükəsizliyini təmin edən, dağıdılmış əraziləri bərpa edən, Orta Dəhlizin əsas dayaqlarından biri olan, sülh gündəliyini irəli aparan orta güc dövlətidir.
Qarabağ vasitəsilə Azərbaycanı idarə etmək mümkün olmadı. İnsan hüquqları şüarları vasitəsilə də ölkəmizi milli maraqlarından geri çəkindirmək baş tutmayacaq.
Ölkəmizin Avropa Şurasından çıxması Strasburqun institusional etibarını və Cənubi Qafqazda təsir imkanlarını daha da zəiflədəcək. Ölkəmiz heç vaxt anti-Avropa platsdarmı və Brüssel əleyhinə koalisiyaların üzvü olmayıb.
Ona görə də Şuranın sədri və lobbiçi deputatlar bir sualın cavabını axtarsınlar: belə vəziyyət kimə sərfəlidir?
Cavab birdir - Azərbaycanın müstəqilliyi və ərazi bütövlüyü beynəlxalq iradənin gücü ilə yox, xalqımızın və ordumuzun qətiyyəti nəticəsində bərpa olunduğu üçün itirən Qərbin institusional birlikləri olacaq”.
Mürtəza
